Von der Leyen u govoru o stanju Unije: Veličanje ratnih zločinaca nema mjesto u EU

Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen upozorila je da se Evropska unija nalazi u jednom od najizazovnijih perioda od svog osnivanja, ocijenivši da je EU istovremeno „najmoćnija“, ali i „najnesigurnija“ u svojoj historiji, dok se suočava sa „otvoreno neprijateljskim svijetom“.

Von der Leyen je to kazala u godišnjem obraćanju o stanju Evropske unije pred Evropskim parlamentom u Strasbourgu, u kojem je predstavila širok paket prioriteta i prijedloga za naredni period. Govor je održan u trenutku kada EU pokušava ojačati svoju ekonomsku konkurentnost, energetsku sigurnost, odbrambene kapacitete i političku autonomiju u sve složenijem međunarodnom okruženju.

Reforma jedinstvenog tržišta i jačanje evropske konkurentnosti

Jedan od ključnih dijelova obraćanja odnosio se na ekonomiju. Von der Leyen je predstavila prijedloge za reformu jedinstvenog tržišta Evropske unije, uz mjere kojima bi se trebalo olakšati poslovanje i dodatno potaknuti konkurentnost i inovacije.

Poseban naglasak stavljen je na smanjenje zavisnosti Evrope od drugih globalnih aktera i jačanje vlastitih kapaciteta u strateškim sektorima.

Evropska komisija je uoči govora navela da je tokom proteklih godinu dana radila na jačanju konkurentnosti, smanjenju opasnih zavisnosti i otpornosti evropske industrije, kao i na diversifikaciji trgovinskih partnerstava.

Von der Leyen je govorila i o potrebi modernizacije energetskog tržišta i ubrzanja elektrifikacije evropske ekonomije.

Nova ideja o odnosu s Kanadom

Među zapaženijim prijedlozima bilo je i razmatranje mogućnosti da Kanada dobije status pridruženog člana Evropske unije.

Von der Leyen je ideju predstavila u kontekstu šireg nastojanja da EU izgradi čvršća partnerstva s državama koje dijele njene vrijednosti i interese.

Takav model ne bi predstavljao klasično članstvo u EU, već bi otvorio mogućnost za dublju saradnju između Unije i država izvan Evrope u oblastima poput trgovine, sigurnosti, odbrane i vanjske politike.

Upozorenje zbog Rusije i novo Evropsko sigurnosno vijeće

Veliki dio govora bio je posvećen sigurnosti.

Von der Leyen je upozorila na prijetnju koju predstavlja Rusija i pozvala na snažniju koordinaciju evropskih država u pitanjima sigurnosti. Predložila je uspostavljanje „Evropskog sigurnosnog vijeća“, koje bi trebalo omogućiti bolju koordinaciju država u odgovoru na sigurnosne izazove.

Istovremeno je ponovila podršku Ukrajini i najavila nastavak evropske pomoći toj zemlji.

U širem kontekstu, poruke o jačanju evropske sigurnosti uklapaju se u nastojanja EU da smanji zavisnost od drugih aktera i preuzme veću odgovornost za vlastitu sigurnost. Evropska komisija je i prije obraćanja naglašavala potrebu za većom evropskom nezavisnošću u fragmentiranom svijetu.

Kina i trgovinski odnosi

Von der Leyen je govorila i o odnosima s Kinom te potrebi da Evropska unija ponovo uspostavi ravnotežu u trgovinskim odnosima s ključnim partnerima.

EU posljednjih godina nastoji smanjiti rizike povezane s pretjeranom zavisnošću od pojedinih tržišta i dobavljača, istovremeno zadržavajući otvorene trgovinske odnose.

U tom kontekstu, predsjednica Evropske komisije istakla je potrebu za diversifikacijom i jačanjem evropskih kapaciteta.

Oštrija politika prema ilegalnim migracijama

Jedna od tema bila je i ilegalna migracija.

Von der Leyen je najavila nastavak rada na jačanju evropskog sistema upravljanja migracijama, uključujući efikasniji odgovor na neregularne ulaske i pitanje povratka osoba koje nemaju pravo ostanka u EU.

Tema migracija posljednjih mjeseci dobila je dodatnu pažnju nakon novih pritisaka na pojedine vanjske granice Unije.

Kritike Izraela zbog plana E1

Von der Leyen se osvrnula i na situaciju na Bliskom istoku, posebno kritikujući planove Izraela povezane s projektom naseljavanja u području E1.

Takve planove opisala je kao „neprihvatljive“, čime je Evropska komisija ponovo izrazila zabrinutost zbog razvoja situacije na okupiranim palestinskim teritorijama.

Istovremeno, EU ostaje pri stavu o potrebi političkog rješenja sukoba i uspostavljanja trajnog mira na Bliskom istoku.

„Najtopliji mjeseci u historiji“

Klimatske promjene također su zauzele značajno mjesto u obraćanju.

Von der Leyen je upozorila da se Evropa suočava s posljedicama sve ekstremnijih vremenskih prilika i pozvala na hitnije mjere prilagođavanja klimatskim promjenama.

Upozorila je da je Evropa imala „najtoplije ljetne mjesece ikada, ali i najhladnije godine koje dolaze“, čime je naglasila potrebu za pripremom društava i infrastrukture na sve izraženije posljedice klimatskih promjena.

Strožija pravila za društvene mreže

Jedna od tema koja bi mogla direktno utjecati na milione evropskih građana jeste zaštita djece na internetu.

Von der Leyen je potvrdila planove za uvođenje strožijih pravila za društvene mreže, uključujući prijedlog prema kojem bi djeci mlađoj od 13 godina bilo onemogućeno korištenje određenih društvenih platformi.

Upozorila je da izrazito zarazne digitalne platforme, prema njenom mišljenju, djeci oduzimaju dio djetinjstva.

Najavila je i širi evropski paket mjera za zaštitu djece na internetu, poznat kao „Kids' Act“. Evropska komisija je ranije tokom 2026. formirala posebnu grupu koja se bavila sigurnošću djece na internetu i mogućim mjerama na nivou EU.

„Umjetna inteligencija s ljudskom kontrolom“

Von der Leyen je govorila i o razvoju umjetne inteligencije.

Pozvala je na pristup koji je opisala kao „AI s ljudskom agencijom“, odnosno razvoj umjetne inteligencije koji bi zadržao čovjeka u središtu odlučivanja.

Istovremeno je istakla da Evropa mora prepoznati i iskoristiti vlastite prednosti u tehnološkoj i ekonomskoj konkurenciji.

„Veličanje ratnih zločinaca nema mjesto u EU“

Von der Leyen je u obraćanju govorila i o Zapadnom Balkanu i evropskim integracijama.

Poručila je da će proces proširenja EU nastaviti napredovati „na osnovu zasluga“, ali je istovremeno naglasila da je poštivanje evropskih vrijednosti „nepregovaračko“.

Posebno se osvrnula na nedavnu sahranu pravosnažno osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića u Beogradu.

„Bila sam zgrožena slikama sa sahrane Ratka Mladića u Beogradu prošle sedmice“, rekla je predsjednica Evropske komisije.

„On je počinio najstrašnije zločine protiv čovječnosti. Veličanje ratnih zločinaca jednostavno nema mjesto u Evropskoj uniji“, poručila je von der Leyen.

Time je pitanje odnosa prema ratnim zločinima i njihovom veličanju direktno povezala s evropskim vrijednostima i procesom približavanja zemalja Zapadnog Balkana Evropskoj uniji.

Von der Leyen je govor okončala podsjećanjem na, kako je navela, „moćno obećanje“ Evropske unije koje datira još od njenog osnivanja. Pozvala je nove generacije Evropljana da ponovo otkriju sposobnost „evropskog razmišljanja“ i da razumiju ideju zajedničke evropske budućnosti.

U tom kontekstu najavila je stvaranje novog „Kongresa za Evropu“, koji bi se trebao oslanjati na ideje i okolnosti iz kojih je nastala Evropska unija. Cilj je, kako je objasnila, okupiti „briljantne umove iz cijele naše Unije i cijelog našeg kontinenta“ kako bi inspirisali novu generaciju Evropljana.

„Nikada ne bismo trebali zaboraviti porijeklo naše Unije. Toliko dugo u ratu, ujedinjeni kako bismo izgradili zajedničku sudbinu, sudbinu mira i prosperiteta, demokratije i slobode“, rekla je von der Leyen.

Dodala je da osnivači evropskog projekta nikada nisu precizno odredili gdje će ta zajednička sudbina na kraju odvesti Evropu. „Ali svaka generacija gradila je na temeljima svojih prethodnika. Korak po korak, ciglu po ciglu. Naravno, nesavršenosti su dio različitosti i naše razlike ostaju. Ali upravo je to ono što čini Evropu, našu Evropu i naš zajednički dom“, poručila je predsjednica Evropske komisije.

federalna.ba

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.