The Guardian: Trumpovi saveznici u Sarajevu, politizirani biznis i gasovod od 200 miliona dolara

Istaknuti akteri iz najužeg političkog kruga Donalda Trumpa, koji su imali ključnu ulogu u pokušajima osporavanja rezultata predsjedničkih izbora u Sjedinjenim Američkim Državama 2020. godine, sada se pojavljuju u Bosni i Hercegovini – ovoga puta kao predstavnici privatnog kapitala zainteresovanog za strateški energetski projekat vrijedan oko 200 miliona dolara.

Riječ je o Jesseju Binnallu i Joeu Flynnu, dvojici pravnika koji su učestvovali u pravnim i političkim aktivnostima usmjerenim na potkopavanje izborne pobjede Joea Bidena. Njihov dolazak u Sarajevo ove sedmice vezan je za razgovore o izgradnji Južne plinske interkonekcije (Southern Gas Interconnection), infrastrukturnog projekta čiji je cilj smanjenje zavisnosti Balkana od ruskog gasa.

Strateški projekat vrijedan 200 miliona dolara

Planirana interkonekcija, duga oko 235 kilometara, trebala bi povezati Bosnu i Hercegovinu s LNG terminalom na hrvatskoj obali Jadranskog mora. Time bi se BiH omogućio pristup alternativnim izvorima prirodnog gasa, uključujući američki i druge zapadne dobavljače, čime bi se znatno umanjio energetski i politički uticaj Moskve u regiji.

Za razliku od većeg dijela Evrope, koja je nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine ubrzano smanjila ili potpuno prekinula uvoz ruskog gasa, Bosna i Hercegovina i dalje gotovo u potpunosti zavisi od isporuka iz Rusije.

Nakon Trumpovog povratka u Bijelu kuću prošle godine, vlasti u BiH su se saglasile da projekat izgradnje i upravljanja gasovodom povjere američkim kompanijama, što je otvorilo prostor za interesovanje privatnih investitora iz SAD-a.

Kompanija bez iskustva, ali sa snažnom političkom pozadinom

Binnall i Flynn u BiH nastupaju kao predstavnici kompanije AAFS Infrastructure and Energy, koja, prema dostupnim javnim podacima, nema vidljivo iskustvo u energetskom sektoru. Korporativni registri pokazuju da je firma osnovana prije svega dva mjeseca u saveznoj državi Wyoming.

Na internet stranici kompanije, koju krasi simbol američkog orla, ne navode se imena zaposlenih niti konkretni realizovani projekti. Umjesto toga, ističe se da tim raspolaže „decenijama zajedničkog iskustva u energetici, infrastrukturi, finansijama i međunarodnom razvoju projekata“.

Sam Jesse Binnall potvrdio je da ugovor još nije dodijeljen te da su sastanci s bosanskohercegovačkim zvaničnicima bili „istražnog karaktera“. „Južna interkonekcija je izuzetno važan projekat koji može značajno unaprijediti energetsku sigurnost Bosne i Hercegovine i smanjiti regionalnu zavisnost od ruskog gasa. AAFS je zainteresovan da razmotri kako američki privatni kapital i stručnost mogu doprinijeti njegovoj realizaciji“, izjavio je Binnall.

Aktivna podrška američke ambasade

Binnall i Flynn su tokom boravka u Sarajevu održali niz sastanaka s domaćim zvaničnicima, a njihovu posjetu javno je podržala i Ambasada Sjedinjenih Američkih Država. U objavi na društvenoj mreži X navedeno je da se razgovaralo o „razvoju i upravljanju gasovodom uz angažman američkog kapitala i resursa“.

Na pitanje da li njihove bliske veze s Trumpom predstavljaju potencijalni sukob interesa, Binnall je odbacio takve tvrdnje, navodeći da je podrška ambasade „u skladu s njenom uobičajenom misijom promocije američkih kompanija u inostranstvu“.

Kontroverzna prošlost glavnih aktera

Jesse Binnall poznat je kao jedan od ključnih pravnika u Trumpovom pokušaju da diskredituje izbore 2020. godine. Podnosio je sudske tužbe, davao iskaze pred Kongresom i branio Trumpa u predmetima povezanim s napadom njegovih pristalica na američki Kapitol 6. januara 2021.

Joe Flynn je brat Michaela Flynna, bivšeg savjetnika za nacionalnu sigurnost Donalda Trumpa, koji je 2017. godine osuđen zbog laganja FBI-ju o kontaktima s ruskim zvaničnicima, ali ga je Trump kasnije pomilovao.

Zanimljivo je da se danas braća Flynn nalaze na suprotnim stranama geopolitičkog nadmetanja u regiji. Dok Joe Flynn učestvuje u projektu koji bi trebao smanjiti zavisnost Balkana od ruskog gasa, Michael Flynn se javno svrstao uz Milorada Dodika, lidera Republike Srpske i jednog od najglasnijih saveznika Vladimira Putina u Evropi.

Širi kontekst: Trumpova porodica i Balkan

Ovo nije prvi put da se ljudi bliski Trumpu pojavljuju na Balkanu s velikim poslovnim ambicijama. Trumpovi sinovi Donald Jr. i Eric, zajedno s Jaredom Kushnerom, ranije su pokušali realizovati projekat izgradnje Trump Towera u Beogradu, vrijedan oko 500 miliona dolara. Taj plan je propao nakon masovnih protesta i istrage o navodnoj nezakonitoj podršci autoritarnih struktura vlasti u Srbiji.

U saopćenju Ministarstva vanjskih poslova BiH povodom sastanka s Binnallom i Flynnom navedeno je da je susret „potvrdio zajedničku posvećenost jačanju saradnje, podsticanju investicija i ubrzanju realizacije ključnih infrastrukturnih projekata“.

Energija, politika i interesne mreže

Potencijalni angažman ljudi iz Trumpovog kruga na jednom od najvažnijih energetskih projekata u Bosni i Hercegovini otvara niz pitanja – od transparentnosti procesa i stvarnih kapaciteta ponuđača, do šireg miješanja biznisa, geopolitike i ličnih političkih veza.

Dok vlasti u Sarajevu projekat predstavljaju kao korak ka energetskoj sigurnosti i zapadnoj orijentaciji, kritičari upozoravaju da BiH ponovo postaje prostor u kojem se prepliću globalni interesi, često bez jasnih garancija da će javni interes biti u prvom planu, piše The Guardian.

federalna.ba/The Guardian