Evropa nakon Orbána: Prilika za jačanje ili nova kriza
Ovo je trenutak historije za Mađarsku i Mađare. I ishod je od velikog značaja i za ostatak Evrope. Šesnaestogodišnji neliberalni, antidemokratski eksperiment je završen, i ovo je vrijeme za slavlje. Ali uz veliku većinu dolazi i ogromna odgovornost za novu vladu u Budimpešti. I Evropa također mora hitno izvući pouke.
Prilika za Evropu da izađe snažnija
U glavnim gradovima EU-a, pobjeda Pétera Magyara donijela je veliki uzdah olakšanja. Ali iščekivanje prije izbora, kao i činjenica da su mnogi lideri EU jednostavno nadali da će “problem Orbán” nestati nakon ovih izbora, otkriva dublji izazov: EU i dalje nema koherentnu strategiju za suočavanje s demokratskim nazadovanjem unutar svojih redova. To bi se Uniji moglo vratiti kao ozbiljan problem, i to prije nego što se očekuje.
Magyareva pobjeda pruža Evropi priliku da izađe snažnija i da se suoči sa svojim temeljnim problemima. Ovo je prilika da se konačno pruži potrebna podrška Ukrajini, usvoji ambiciozan sedmogodišnji budžet EU, ubrza proces proširenja i smanji pravilo jednoglasnosti u vanjskoj politici koje je omogućilo pojedinim državama članicama da drže kontinent kao taoca.
Snažna simbolička vrijednost
Ipak, ovaj rezultat ima snažnu simboličku vrijednost za evropsku politiku. Orbán je tokom takozvane evropske “izbjegličke krize” 2015. godine preuzeo ulogu neformalnog lidera još uvijek duboko podijeljene evropske krajnje desnice, zamijenivši Marine Le Pen.
On je također omogućio krajnjoj desnici trajno prisustvo u Evropskom vijeću, odakle je više puta vetirao ili opstruirao mnoge odluke EU, kao i u Evropskoj komisiji (mađarski komesari su često pokazivali veću lojalnost Orbánu nego samoj EU).
Orbán je, barem za sada, otišao. I dok i dalje postoji niz drugih krajnje desnih političara (poput Giorgie Meloni) i evropskih političkih “aktera koji stvaraju nestabilnost” (kao što je slovački premijer Robert Fico), nijedan od njih nema namjeru, moć ili resurse da popuni prazninu koja nastaje Orbánovim porazom.
Samim time, uzimajući u obzir izbore 2027. godine, EU mora djelovati brzo. Ono što Evropa uradi u narednim mjesecima odredit će da li Magyareva pobjeda predstavlja pravi preokret ili samo privremeno olakšanje, opisuje The Guardian.
federalna.ba