Španija bi poslije izbora u nedjelju mogla da dobije desničarsku vladu, pola vijeka poslije Franca

U Španiji će u nedjelju, 23. jula, biti održani parlamentarni izbori poslije kojih bi još jedna članica Evropske unije mogla da dobije desničarsku vladu.

Dvije desničarske i dvije ljevičarske partije će se boriti za formiranje potencijalne koalicione vlade Španije, koja je trenutno predsjedavajuća EU.

Ankete pokazuju da će pobijediti konzervativna opoziciona Narodna partija Alberto Núñez Feijóoa, ali da neće imati apsolutnu parlamentarnu većinu, pa bi vladu mogla da formira sa partijom krajnje desnice Vox. Premijer Španije Pedro Sanchez raspisao je vanredne izbore pošto su njegova Socijalistička radnička partija i manji koalicioni partner, ljevičarski Podemos (Ujedinjeni možemo), prertpili težak poraz na lokalnim i regionalnim izborima krajem maja.

Najviše glasova na tim izborima osvojila je Narodna partija, kojoj ankete daju prednost i na parlamentarnim izborima.

Narodna partija i Vox su postigle dogovor o zajedničkoj vlasti u oko 140 gradova od maja, kao i u tri regiona, a Feijóo nije isključio saradnju i na nacionalnom nivou.

Takva koalicija bi vratila krajnju desnicu u špansku vladu prvi put od demokratske tranzicije nakon smrti fašističkog vođe Francisca Franca 1975. i njegove 40-godišnje vladavine.

Feijóo, bivši direktor državne zdravstvene službe i nacionalne poštanske kompanije, pobijedio je na četiri uzastopna regionalna izbora u Galiciji, tradicionalnom uporištu Narodne partije. Njegova popularnost je munjevito rasla od kada je preuzeo partijsko vodstvo u aprilu 2022.

Ankete pokazuju da bi Vox mogao da osvoji treće mjesto na parlamentarnim izborima, što bi značilo da bi njen lider Santiago Abascal imao presudnu ulogu u formiranju vlade.

Vox se protivi pravu na abortus, negira klimatske promjene i odbacuje potrebu da se vlada bori protiv rodnog nasilja.

Iako bi Sanchezu mogli da idu u prilog privredni rast, pad nezaposlenosti i inflacije i povećanje penzija i minimalca, analitičari ocjenjuju da glavni motiv glasanja neće biti ekonomija, nego sklanjanje Sancheza sa vlasti.

Narodna partija je tokom kampanje isticala da je Sanchez formirao vladu sa Podemosom iako je ranije odbacivao takvu mogućnost, da je oslobodio devet katalonskih separatista iako je rekao da to neće učiniti, i da je pod njegovom vlašću usvojen zakon kojim je 100 seksualnih osuđenika ranije oslobođeno a više od 1.000 dobilo smanjene kazne.

Ono što bi moglo da promijeni predviđanja jeste novi pokret Sumar, koji okuplja 15 malih ljevičarskih parija, uključujući Podemos, pod vodstvom sve popularnije ministarke rada Yolande Diaz. Ako taj pokret završi na trećem mjestu umesto Voxa, mogao bi da podrži socijaliste u formiranju nove ljevičarke vlade.

Sa vladom Narodne partije i Vox Evropska unija bi dobila još jednu članicu sa desnicom na vlasti, poslije Švedske, Finske i Italije. Druge zemlje, poput Njemačke i Francuske, zabrinute su kakve bi posljedice takva promjena imala na imigracionu i klimatsku politiku EU. Španija je preuzela predsjedavanje Savjetom EU 1. jula.

federalna.ba/Beta