Palestinci u Gazi obilježavaju Dan Nakbe - godišnjicu masovnog protjerivanja 1948.

Milioni Palestinaca obilježavaju danas 78. godišnjicu Nakbe, (arapski: katastrofe) - masovnog protjerivanja i bjekstvo 750.000 Palestinaca sa teritorije današnjeg Izraela tokom rata 1948. godine zbog nastanka Izraela. To je treće obilježavanje Nakbe od početka rata u Pojasu Gaze tokom kojeg je izraelska vojska prodrla duboko u Gazu, sada kontrolišući 60 odsto teritorije, rekao je danas izraelski premijer Benjamin Netanyahu tokom proslave Dana Jeruzaalema.

"Danas je 60 odsto, a za sutra ćemo vidjeti", rekao je on oduševljenoj gomili u Jeruzalemu.

Više od šest mjeseci poslije primirja u oktobru, više od dva miliona stanovnika Gaze sada je zbijeno u manje od polovine Pojasa Gaze dugog 40 kilometara duž mediteranske obale, okruženog zonom koju kontroliše Izrael. Za Palestince, Nakba je značila gubitak većeg dijela njihove domovine.

Oko 80 odsto Palestinaca koji su živjeli u području koje je postalo Izrael protjerano je iz svojih domova od snaga novonastale države prije i tokom rata. Borbe su počele kada su arapske vojske počele napade nakon što je Izrael uspostavljen kao dom za Jevreje poslije Holokausta. Palestinci koji su ostali imaju izraelsko državljanstvo.

Poslije rata, Izrael je odbio da dozvoli palestinskim izbjeglicama da se vrate kako bi osigurao jevrejsku većinu unutar svojih granica.

Palestinci su postali naizgled stalna izbjeglička zajednica koja sada broji oko šest miliona, a većina živi u izbjegličkim kampovima na Zapadnoj obali koju je okupirao Izrael, u Libanu, Siriji, Jordanu i Gazi.

Tada je uništeno 530 palestinskih sela na teritoriji gdje je nastao Izrael, po podacima Palestinskog zavoda za statistiku.

Izbjeglice su uvećale stanovništvo malog dijela teritorije duž južne obale koja je postala Pojas Gaze. Boravili su u šatorskim kampovima, kojima je upravljala tada novoosnovana agencija UN za Palestince (UNRWA) koja je pružala pomoć i školovanje.

Ti kampovi su tokom decenija prerasli u gusto naseljena urbana naselja, prije nego što su mnogi sravnjeni sa zemljom tokom posljednjeg rata u Gazi izraelskim bombardovanjem. Oko 90 odsto od oko dva miliona stanovnika Gaze izgubilo je domove, prema procjenama UN, a većina je sada u ogromnim šatorskim kampovima sa najezdom pacova i lokvama kanalizacije. Zavisni su od pomoći da bi preživjeli.

Izraelska ofanziva je ubila više 72.700 Palestinaca, prema riječima lokalnih zdravstvenih zvaničnika. Pokrenuta je napadom Hamasa na južni Izrael 7. oktobra 2023. godine, u kojem je ubijeno oko 1.200 ljudi. Pripadnici Hamasa su oteli 251 taoca.

Nakba iz 1948. godine donijela je i gubitak palestinske istorije, jer su se oni koji su bježali borili da zadrže dokumenta i stvari koje su ih vezivale za njihove domove. Jedna od najvećih arhiva palestinskih dokumenata koji datiraju još iz vremena Nakbe pripada UNRWA.

Članovi osoblja UNRWA, koji su pobjegli iz svojih kancelarija u Gazi nakon što je Izrael naredio evakuaciju sjevera, morali su da ostave za sobom obimnu arhivu agencije. Osoblje je potom pokrenulo misiju spasavanja najvažnijih dokumenata - izvoda iz matične knjige rođenih, umrlih i vjenčanih i kartica za registraciju izbjeglica, prema rečima Juliet Tume, bivše visoke zvaničnice UNRWA.

Bez tih dokumenata, Palestinci bi mogli da izgube svoja prava i status izbjeglice. Osoblje je napunilo njihove lične kofere papirima i nosilo ih kroz kontrolne punktove i van teritorije, rekla je Tuma.

federalna.ba/Beta