Milić: Većina evropskih država decenijama nije izdvajala ni dva posto BDP-a za odbranu

Sve češće rasprave o potrebi evropske strateške autonomije i formiranju zajedničke vojske ponovo su otvorile pitanje sigurnosne budućnosti Evropske unije. O mogućnostima, izazovima i realnim dometima takvog projekta za magazin Svijet govorio je Dimitrije Milić, programski direktor organizacije Novi Treći put.

Milić podsjeća da ideja o evropskoj vojsci postoji još od samih početaka evropskih integracija, ali da do sada nikada nije realizirana zbog brojnih političkih prepreka.

„To je ideja koja postoji praktično od nastanka Evropske unije, ali nikada nije sprovedena zbog složenih političkih okolnosti i nedostatka konsenzusa među državama članicama“, ističe Milić.

Prema njegovim riječima, aktuelni geopolitički kontekst, posebno promjene u američkoj vanjskoj politici, ponovo je učinio ovu temu relevantnom.

„Zbog politike Donalda Trumpa i smanjene pouzdanosti Sjedinjenih Država kao saveznika, pitanje evropske vojne samostalnosti ponovo je postalo aktuelno“, navodi Milić.

Ipak, osim političke saglasnosti, najveći izazov predstavlja finansijska dimenzija ovakvog projekta.

„Većina evropskih država decenijama nije izdvajala ni dva posto BDP-a za odbranu, što je značajno oslabilo njihove vojne i industrijske kapacitete“, upozorava Milić.

On dodaje da bi potpuna vojna suverenost zahtijevala mnogo veća ulaganja nego što su sadašnja.

„Iako su izdvajanja danas veća nego prethodnih godina, ona su i dalje nedovoljna za tako ambiciozan poduhvat“, naglašava.

Govoreći o cijeni smanjenja zavisnosti od Sjedinjenih Američkih Država, Milić ističe ogromnu razliku u dosadašnjim ulaganjima.

„Sjedinjene Države su od 1980. godine do danas uložile oko 22.000 milijardi dolara više u odbranu nego svi ostali NATO saveznici zajedno“, navodi Milić.

Prema njegovim riječima, evropske države bi morale značajno unaprijediti kapacitete u oblasti protivzračne odbrane, obavještajnih sistema i nuklearne sigurnosti.

„Da bi nadomjestile američku dominaciju, evropske zemlje morale bi razviti sopstvene strateške i odbrambene kapacitete, uključujući i nuklearni štit“, ističe.

Milić upozorava da bi takav proces zahtijevao historijski visoku potrošnju.

„U takvom scenariju izdvajanja bi premašila dva, pa čak i pet posto BDP-a, a neke procjene govore i o deset posto“, navodi Milić.

Dodaje da je riječ o nivou potrošnje koji je karakterističan uglavnom za ratna stanja.

„Malo koja država je u miru izdvajala tolika sredstva za odbranu“, podsjeća.

Na kraju, Milić postavlja pitanje opravdanosti ovakvih ulaganja.

„Ostaje dilema da li su političke koristi dovoljno velike da bi građani prihvatili tako visoku cijenu“, zaključuje Milić.

federalna.ba