Mojtaba Khamenei, sin Alija Khameneija mogao bi preuzeti Iran u najturbulentnijem periodu njegove historije

Mojtaba Khamenei, sin ubijenog Alija Khameneija, spominje se kao mogući nasljednik svog oca na mjestu vrhovnog vođe Irana, čime bi tvrdolinijaš preuzeo odgovornost za vođenje Islamske Republike kroz najturbulentniji period u njenoj 48-godišnjoj historiji – i to je snažan signal da režim trenutno nema namjeru mijenjati kurs, prenosi The Guardian.

Zvanična potvrda još nije objavljena, a objava izbora može biti odgođena do završetka sahrane Alija Khameneija. Smatra se da je sin bio izbor Iranske revolucionarne garde (IRGC), dok je izraelski ministar odbrane upozorio da bi novi lider mogao biti meta atentata.

Izbor vrši Skupština stručnjaka od 88 članova

Mojtaba je poznat po rigidnim antizapadnim stavovima, i nije kandidat koji bi bio prihvatljiv Donaldu Trumpu. Marco Rubio, američki državni sekretar, rekao je u utorak da Iran vode „vjerski fanatični luđaci“, a imenovanje Khameneija vjerovatno neće umanjiti takav dojam.

Izbor vrhovnog vođe vrši Skupština stručnjaka od 88 članova, koja je u ovom slučaju birala između šest kandidata. Njegovo eventualno imenovanje bi bilo snažan, iako ne i iznenađujući, znak da vlada ne planira popuštati prema Americi.

Sa 17 godina služio je u Iransko-iračkom ratu

Spekulacije da će Mojtaba naslijediti oca sežu više od decenije, a pojačale su se kada je Ebrahim Raisi, tadašnji predsjednik i favorit Alija Khameneija, poginuo u avionskoj nesreći. Mojtaba Khamenei rođen je 1969. godine i studirao je teologiju nakon završene srednje škole. Sa 17 godina služio je u Iransko-iračkom ratu, ali se javno istakao tek krajem 1990-ih.

Nakon debakla Khameneijevog kandidata Alija Akbara Nategha Nourija na predsjedničkim izborima 1997. godine, različite konzervativne iranske grupe shvatile su potrebu za strukturnim promjenama, a Mojtaba Khamenei bio je centralna figura u tom projektu.

Reformisti su ga također smatrali odgovornim za suzbijanje protesta 2009. godine, nakon optužbi za namještanje predsjedničkih izbora, a njegovo ime se u ulicama skandiralo kao jedno od onih odgovornih za represiju. Mostafa Tajzadeh, visoki član reformističkih stranaka, koji je bio zatvoren nakon izbora, tvrdio je da je njegov i pravni slučaj njegove supruge Fakhr al-Sadat Mohtashamipour bio pod direktnim nadzorom Mojtabe Khameneija.

Godine 2022. dobio je titulu ajatolah, ključnu za njegovu promociju, i tada je postao redovna figura pored oca na političkim sastancima, te je igrao značajnu ulogu u Iranskoj državnoj radioteleviziji, vladinom medijskom organu često kritikovanom zbog političke propagande koju mnogi Iranci izbjegavaju. Također je imao ključnu ulogu u upravljanju velikom finansijskom imperijom svog oca.

Otpor reformista

Njegovi najbliži politički saveznici su Ahmad Vahidi, novoimenovani komandant IRGC-a, Hossein Taeb, bivši šef obavještajne službe IRGC-a, i Mohammad Bagher Ghalibaf, trenutni predsjednik parlamenta.

Njegovo potencijalno imenovanje i nasljedni karakter funkcije dugo je izazivalo otpor reformista. Mir-Hossein Mousavi, pozivajući se na dugogodišnje glasine o Mojtabinom nasljeđu, napisao je 2022.: „Ove glasine se šire već trinaest godina. Ako ih zaista ne planiraju, zašto ih ne demantuju jednom zauvijek?“

Skupština stručnjaka je, odgovarajući na kritike, odbacila „besmislenost sumnji“, tvrdeći da će izabrati samo „najkvalifikovanijeg i najprikladnijeg“.

Izrael je u utorak izveo napad na zgradu u Qomu, jednom od glavnih centara šiitskog islama, gdje je trebala zasjedati Skupština, ali je zgrada bila prazna, prema medijima povezanim s IRGC-om.

federalna.ba