Kliko: Put Bosne i Hercegovine u državnu nezavisnost je pravno potpuno čist

Put Bosne i Hercegovine ka državnoj nezavisnosti bio je u potpunosti usklađen s tada važećim domaćim zakonodavstvom, kao i s međunarodnim pravom, zahtjevima i preporukama međunarodne zajednice. U današnjim složenim političkim okolnostima, upravo ta pravna utemeljenost predstavlja njen najčvršći oslonac opstanka, ocijenio je u razgovoru za Fenu dr. sci. Amir Kliko, viši naučni saradnik Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava Univerziteta u Sarajevu, povodom Dana nezavisnosti BiH.

Historijski temelji državnosti

Kliko podsjeća da je tokom Drugog svjetskog rata jugoslavenski antifašistički pokret donio ključne političke odluke o budućnosti nove Jugoslavije i Bosne i Hercegovine unutar nje. Zahvaljujući vojnoj pobjedi partizanskog pokreta, te odluke su dobile i pravni karakter.

Bosna i Hercegovina je teritorijalno obnovljena nakon podjela iz 1929. i 1939. godine te je postala ravnopravna republika unutar socijalističke Jugoslavije. Tri najbrojnija naroda, Muslimani, Srbi i Hrvati, proglašeni su ravnopravnim i konstitutivnim. Prema Kliki, to je bio početak institucionalnog i političkog razvoja bošnjačke nacije, ali ne i njen historijski početak.

Razvoj institucija do 1990. godine

U okviru socijalističke Jugoslavije, naročito nakon Ustava iz 1974. godine, republikama je omogućeno da razvijaju vlastitu državnost, uz očuvanje savezne vlasti. Tako su u Bosni i Hercegovini od 1945. do 1990. godine formirane i razvijane sve ključne državne institucije – policija, pravosuđe, obrazovni i zdravstveni sistem, privreda, kao i Teritorijalna odbrana.

U njihovoj izgradnji učestvovali su svi narodi i građani Bosne i Hercegovine, pa je, prema Kliki, BiH do proglašenja nezavisnosti već imala zaokružene državne strukture.

Jugoslavenska kriza i međunarodno posredovanje

Krajem osamdesetih godina, kako navodi Kliko, republičko rukovodstvo Srbije pokrenulo je procese koji su produbili jugoslavensku krizu, s ciljem prekrajanja međurepubličkih granica i uspostavljanja dominacije nad drugim narodima. To je izazvalo snažan politički otpor ostalih republika.

Sredinom 1991. godine kriza je internacionalizirana, a međunarodna zajednica preuzela je posredovanje. Formirana je arbitražna komisija, poznata kao Badinter Arbitration Commission, koja je zaključila da se Jugoslavija nalazi u procesu disolucije, a ne secesije pojedinih republika.

Time je republikama otvorena mogućnost da nastave egzistirati kao samostalne i nezavisne države.

Referendum kao demokratska potvrda

Zbog složene političke situacije i multietničke strukture Bosne i Hercegovine, međunarodna zajednica je preporučila održavanje referenduma o nezavisnosti. Procedura je provedena u skladu sa zakonom i međunarodnim preporukama, što je, prema Kliki, bio važan razlog brzog međunarodnog priznanja BiH i njenog prijema u ključne međunarodne organizacije.

Građani su se 29. februara i 1. marta 1992. godine izjašnjavali o suverenoj i nezavisnoj Bosni i Hercegovini kao državi ravnopravnih građana i naroda. Većina izašlih birača podržala je nezavisnost.

Agresija nakon proglašenja nezavisnosti

Kliko podsjeća da su, ubrzo nakon proglašenja nezavisnosti, uslijedili oružani napadi Srbije i Crne Gore na Bosnu i Hercegovinu, za koje su se, kako navodi, pripremali godinama ranije.

– Put Bosne i Hercegovine u državnu nezavisnost je pravno potpuno čist, kako prema tadašnjem domaćem zakonodavstvu, tako i prema međunarodnom pravu i preporukama međunarodne zajednice. Dan državnosti je njen čvrst temelj, snažno učvršćen Danom nezavisnosti – zaključio je Kliko.

federalna.ba