"Teško, ali moguće" - Evropa pozvana da se pripremi za 3°C globalnog zagrijavanja

Održavanje Evrope sigurnom od ekstremnih vremenskih prilika „nije kvantna fizika“, poručio je vodeći istraživač, dok savjetodavno tijelo EU-a za klimu poziva zemlje da se pripreme za katastrofalnih 3°C globalnog zagrijavanja, prenosi The Guardian.

Maarten van Aalst, član ESABCC-a, rekao je da kontinent već „plaća cijenu“ nedovoljne pripremljenosti, ali i da je prilagođavanje toplijoj budućnosti dijelom „zdrav razum“.

„To je zastrašujući zadatak, ali u isto vrijeme prilično ostvariv. Nije riječ o kvantnoj fizici“, kazao je Van Aalst, koji je ranije vodio klimatski centar pri IFRC-u, a sada je generalni direktor KNMI-a.

Trenutne mjere „nedovoljne i prekasne“

ESABCC u novom izvještaju opisuje postojeće napore prilagođavanja rastućim temperaturama kao „nedovoljne, uglavnom inkrementalne i često prekasne“. Zvaničnicima se savjetuje da se pripreme za svijet koji bi do 2100. godine mogao biti topliji za 2,8 do 3,3°C u odnosu na predindustrijski period.

Takav dramatičan porast temperature – koji je neke vodeće klimatske naučnike ostavio bez nade – bio bi dvostruko veći od cilja globalnog zagrijavanja na koji su se svjetski lideri obavezali potpisivanjem Pariškog sporazuma 2015. godine. ESABCC preporučuje da zvaničnici testiraju otpornost i na još ekstremnije scenarije.

Ekstremne vremenske prilike u Evropi posljednjih godina iznenadile su klimatske naučnike svojom snagom, a stručnjake za prilagođavanje svojom smrtonosnošću, jer rast temperature mijenja klimatske obrasce.

Smrtonosne poplave, vrućine i požari

Obilne kiše, pojačane klimatskim promjenama, usmrtile su 134 osobe u dolini Ahr u Njemačkoj 2021. godine te 229 ljudi u regiji Valencia u Španiji 2024. godine. Širom kontinenta, ljetne vrućine svake godine odnose desetine hiljada života, a studije procjenjuju da je između polovine i dvije trećine tih smrtnih slučajeva povezano s porastom temperature uzrokovanim zagađenjem iz fosilnih goriva.

Prošlogodišnji šumski požari zahvatili su veće površine Evrope nego ikada ranije zabilježeno.

Prošle sedmice i Portugal je pozvan da izradi planove prilagođavanja klimatskim promjenama nakon niza nezapamćenih oluja koje su usmrtile najmanje 16 osoba i prouzrokovale štetu procijenjenu na 775 miliona eura.

Evropa ranjivija nego što se mislilo

Van Aalst je istakao da se prije 20 godina smatralo kako će ekstremi prvenstveno pogađati siromašnije zemlje koje nemaju kapacitete za odgovor.

„Sada uviđamo da je i sama Evropa ranjiva, posebno na uslove s kojima se ranije nije suočavala“, rekao je.

„Ispostavilo se da naša pripremljenost nije na zadovoljavajućem nivou. Moramo ozbiljno unaprijediti sisteme ranog upozoravanja.“

Potrebne procjene rizika i veća ulaganja

Izvještaj ESABCC-a preporučuje da EU uvede obavezne procjene klimatskog rizika, uključi klimatsku otpornost u sve politike i usmjeri više sredstava – uključujući i privatni kapital – u zaštitne mjere. Ipak, ne procjenjuje se koliki bi obim investicija bio potreban da bi Evropa ostala sigurna.

Van Aalst, koji je bio jedan od autora posljednjeg izvještaja IPCC-a, poručio je da je najvažnije izbjeći budućnost u kojoj bi svijet dosegao ovako ekstreman nivo zagrijavanja.

„IPCC jasno navodi da je riječ o vrlo problematičnoj budućnosti s brzo rastućim rizicima“, kazao je. „Za brojne rizike doći ćemo do granica prilagođavanja.“

federalna.ba