Tematski park vrijedan 600 miliona funti pod lupom zbog veza s Kremljom

U februaru 2014. godine, hiljade „malih zelenih ljudi“ – ruskih vojnika u uniformama bez oznaka – preplavile su Krim, preuzimajući kontrolu nad vojnim bazama i infrastrukturom, opisuje Rob Davies za The Guardian.

Njihov dolazak označio je početak aneksije poluotoka koju je izvršio Vladimir Putin, operacije koja je na kraju eskalirala u potpunu invaziju na Ukrajinu.

U mjesecima nakon upada na Krim, Washington i Brisel uveli su sankcije brojnim Putinovim saveznicima zbog navodne podrške napadu. Među njima je bio i Konstantin Malofeyev, medijski mogul s karakterističnom bradom, čija ga je krajnje desničarska ultranacionalistička ideologija dovela do toga da bude poznat kao „pravoslavni oligarh“.

Dok je Zapad pojačavao pritisak na Rusiju, jedna moćna francuska porodica zauzela je drugačiji pristup, pružajući ruku prijateljstva Moskvi i Malofeyevu.

Mjesec dana nakon što su sankcije Evropske unije protiv Malofeyeva stupile na snagu, Philippe i Nicolas de Villiers, otac i sin koji stoje iza globalno poznate kompanije za tematske parkove Puy du Fou, otputovali su u Yaltu na Krimu, historijsko ljetovalište na obali Crnog mora.

Susret u palači gdje je krojena poslijeratna Evropa

U raskoši palače Livadia, gdje su Joseph Stalin, Franklin D. Roosevelt i Winston Churchill nekada raspravljali o poretku svijeta nakon Drugog svjetskog rata, De Villiers stariji i Vladimir Putin razgovarali su o planovima francuske kompanije za izgradnju dva nova parka.

Ti objekti, od kojih se jedan trebao nalaziti na novoosvojenoj ukrajinskoj teritoriji, trebali su biti partnerstvo s Malofeyevom i „prikazivati historiju Rusije i značaj ruske duše“.

Na kraju, ti ambiciozni planovi nikada nisu ostvareni. Puy du Fou sada gleda prema drugim destinacijama.

U narednim danima očekuje se da će kompanija dobiti urbanističku saglasnost za park vrijedan 600 miliona funti u ruralnom području Oxfordshirea, s rekonstrukcijama historijskih događaja, lažnim srednjovjekovnim dvorcima, tematskim selima, hotelima i restoranima.

Ali dok se kompanija priprema da prikaže više od 1.000 godina britanske historije, novi dokazi otvaraju pitanja o načinu na koji predstavlja vlastitu prošlost.

Pitanja o saradnji s Malofeyevom

Puy du Fou je ranije umanjivao značaj svojih ranijih kontakata s Rusijom i Malofeyevom, tvrdeći da je partnerstvo počelo gasiti nakon što su sankcije Evropske unije uvedene u julu 2014. godine.

Međutim, novi dokumenti ukazuju da su odnosi trajali još mnogo mjeseci i da su, prema mišljenju stručnjaka, mogli dovesti kompaniju na granicu kršenja sankcija Evropske unije.

Dokumenti također otvaraju pitanja o spremnosti porodice da sarađuje s drugim autoritarnim režimima.

Dokumenti pokazuju da je Puy du Fou sarađivao s kompanijom Konstantina Malofeyeva do augusta 2015. godine; Francuska kompanija izvršavala je plaćanja ključnom Malofeyevljevom saradniku; Rukovodioci su razgovarali o riziku od kršenja sankcija; Nakon propasti projekta, Puy du Fou okrenuo se novim mogućnostima, uključujući Iran te da je Komunistička partija Kine imala mogućnost uvida u scenarije za park u Šangaju.

„S ljubavlju prema Rusiji“

„Kada vidim spiralu sankcija i protusankcija, mislim da su evropski lideri neodgovorni“, rekao je Philippe de Villiers, tada 65-godišnjak, francuskoj radio-stanici RTL u augustu 2014. godine.

„Rado bih zamijenio [francuske lidere Françoisa] Hollandea i [Nicolasa] Sarkozyja za Putina“, dodao je.

Njegov 34-godišnji sin Nicolas govorio je romantičnije.

„On [Putin] je drugačiji nego što smo očekivali. Ima nježne riječi i nježne oči.“

Svježe impresionirani susretom u Yalti, obojica su tvrdila da njihov san o širenju poslovanja u Rusiju ne treba biti zaustavljen sve zategnutijim odnosima između Moskve i Zapada.

Novi dokazi daju uvid u partnerstvo koje su tada gradili.

Najmanje jedan od parkova trebao se zvati Tsargrad (u prijevodu: Carski grad), isto ime koje Malofeyev koristi za svoju medijsku kompaniju.

Nicolas de Villiers i Malofeyev već su potpisali dokument „term sheet“ kojim se uređuje zajedničko ulaganje 50:50 pod nazivom Puy du Fou Tsargrad.

Vrijeme potpisivanja sporazuma, 12. jula 2014. godine, nije moglo biti nepovoljnije.

Dana 30. jula 2014. godine, pravoslavni oligarh stavljen je pod sankcije Evropske unije zbog navodne finansijske podrške aneksiji Krima. Sankcije su trebale koristiti ekonomsku moć Zapada kako bi kaznile osobe povezane s upadom na Krim i odvratile dalju agresiju.

Puy du Fou je saopćio da su sankcije označile kraj partnerstva.

U savezu s oligarhom

„Kada je režim sankcija počeo da se primjenjuje, u talasima, prestali smo sarađivati s jednom osobom koja je kasnije sankcionisana, a koja nam je bila predstavljena kao lokalni partner.

Kada je postalo jasno da širi međunarodni napori nisu uspjeli i da se situacija ne poboljšava, donijeli smo odgovornu odluku da ne želimo biti uključeni u Rusiju, te smo se povukli iz svih potencijalnih projekata i partnerstava tamo, što je trajalo nešto više od godinu dana kako bi se proces uredno završio.“

Međutim, materijali ukazuju na nastavak odnosa sa saradnicima Malofeyeva, s ciljem da se projekt održi.

Saradnja uprkos sankcijama

U septembru 2014. godine, dva mjeseca nakon što je Malofeyev stavljen pod sankcije, zaposlenici Puy du Foua interno su distribuirali dokument u kojem su naveli kako bi projekt Tsargrad mogao biti restrukturiran kako bi se prilagodio novoj geopolitičkoj situaciji.

Organizacioni dijagrami predviđali su da Malofeyev obezbijedi početno finansiranje i kratkoročne zajmove ruskom subjektu Tsargrad Puy du Fou LLC, koji bi prihod od poslovanja uplaćivao na bankovni račun kompanije Puy du Fou International.

Bilješke uz dokument navodile su da bi se račun koristio u ruskim rubljama kako bi se „izbjegao vjerovatni utjecaj sankcija“.

Druga faza plana, prema dokumentu, uključivala je smještanje ruskog subjekta unutar ofšor kompanije u zajedničkom vlasništvu Malofeyeva i Puy du Foua.

Ta offshore kompanija trebala je posjedovati intelektualno vlasništvo nad pažljivo osmišljenim predstavama parka i prikupljati dividende od prihoda Tsargrada, koje bi zatim raspoređivala između Puy du Foua i Malofeyeva.

Drugi grafikon u istom dokumentu pokazivao je da bi Malofeyev mogao ostati „manjinski dioničar“ u fondu koji bi posjedovao 50 posto ofšor kompanije.

Interna komunikacija sugerira da je Puy du Fou bio svjestan rizika reorganizacije, navodeći ruskim partnerima 2014. godine da odobrava plan, ali da je zabrinut zbog „međunarodnog konteksta i pitanja sankcija“, što bi kompaniju moglo izložiti kaznama.

Ne postoje dokazi da je ova struktura ikada zaista uspostavljena.

Ali dokumenti ukazuju da su finansijske transakcije sa saradnicima Malofeyeva nastavljene i tokom 2015. godine, finansirajući aktivnosti koje su ukazivale da se projekt i dalje planira realizirati.

Finansiranje projekta Tsargrad

Budžetski dokument iz januara 2015. godine pokazuje da je Puy du Fou nastavio angažovati glumce za projekt, čak je unajmio sportsku dvoranu u Rusiji za održavanje audicija.

Budžet od 23,5 miliona rubalja (gotovo 500.000 funti) uključivao je detaljno navedene iznose za iznajmljivanje kancelarija, isplate zaposlenima i 75 ručnih satova s ugraviranim logom Tsargrad Puy du Fou, opisanih kao „pokloni“.

Većina uplata bila je označena datumom 31. januar 2015. godine, dok je najmanje jedna obuhvatala period do aprila 2015.

Puy du Fou je saopćio: „Neizbježno je da su postojali određeni manji troškovi dobavljača i konsultantskih usluga s obje strane, jer nijedan međunarodni projekt nije moguće istražiti besplatno. Oni nikada nisu bili povezani s bilo kojim sankcionisanim subjektom i bili su u skladu s francuskim i zakonima Evropske unije.“

Interni zapisi, međutim, otvaraju pitanja o tome kako je Puy du Fou primjenjivao pravila o sankcijama.

Oni ukazuju da su se neke transakcije odvijale u saradnji, ne direktno s Malofeyevom, nego s kompanijom Marshall Capital (MarCap).

Kada su Sjedinjene Američke Države u decembru 2014. godine slijedile Evropsku uniju i uvele sankcije Malofeyevu, ograničenja su proširena i na MarCap zbog uloge pravoslavnog oligarha kao njenog upravljačkog partnera.

Dokumenti pokazuju da su isplate zaposlenima MarCapa tokom 2015. godine barem djelimično finansirane od strane Puy du Foua.

Glavna kontakt osoba francuske kompanije za nastavak razgovora o projektu i njegovom budžetu, prema dokumentima, bio je Yury Leonov, zaposlenik MarCapa i ključni Malofeyevljev saradnik.

Komunikacija s Leonovom nastavila se tokom jula 2015. godine, kada je direktno pisao Nicolasu de Villiersu kako bi razgovarao o „plaćanju januarskog računa“.

Pitanja o poštivanju sankcija

E-mail prepiske između zaposlenika Puy du Foua tokom jula i augusta također su uključivale Olega Ochinskyja, poznatog poslovnog saradnika Konstantina Malofeyeva, koji je u jednom internom dokumentu opisan kao Malofeyevljev „DG“, što se smatra skraćenicom za „generalnog direktora“.

Jedan takav e-mail poslan u julu 2015. godine, godinu dana nakon što je Puy du Fou tvrdio da je počeo završavati svoj projekt u Rusiji, imao je naslov „meteorološke studije“.

Čini se da Puy du Fou nije donio konačnu odluku o prekidu saradnje s Leonovom, Ochinskyjem i projektom Tsargrad sve do najmanje augusta 2015. godine.

Michael Ruck, partner i stručnjak za sankcije u advokatskoj kancelariji K&L Gates, rekao je: „Okolnosti ovog slučaja očigledno otvaraju pitanja u vezi s poštivanjem sankcija i time da li bi relevantna ograničenja zabranila bilo koje aktivnosti koje su se nastavile.

Kada se uvedu sankcije i kada osoba ili organizacija bude označena, relevantna ograničenja primjenjuju se odmah. Ne postoji automatski period za postepeno gašenje saradnje i svaka transakcija koja krši ograničenja sankcija zabranjena je, osim ako nije izdata posebna dozvola ili izuzeće koje omogućava takav prijelazni period.“

Puy du Fou odbio je odgovoriti na pitanje da li je dobio takvu dozvolu.

Kompanija nije odgovorila ni na pitanja o navodnim transakcijama sa zaposlenicima MarCapa niti zbog čega je razgovarala o „meteorološkim studijama“ za projekt koji je navodno bio u procesu gašenja.

Kompanija je saopćila da ju je „iznenadilo naglo pogoršanje geopolitičke situacije u Rusiji i na Krimu“.

„Sasvim ispravno smo otkazali ovu inicijativu kada su pokušaji smirivanja sukoba očigledno propali i kada je međunarodni režim sankcija pravilno uspostavljen“, dodali su iz kompanije.

Ideološka povezanost s ruskim oligarhom

Ako je Philippeu de Villiersu bilo teško prekinuti odnose s Malofeyevom, razlozi nisu bili samo finansijske prirode.

Postojala je prirodna bliskost između francuskog političara i pravoslavnog oligarha, zasnovana na vjeri i obliku krajnje desničarske politike koja je duboko nepovjerljiva prema grupama poput muslimana i LGBT osoba.

Philippe de Villiers je dugogodišnji političar, bivši ministar u vladi Jacquesa Chiraca, koji je svojevremeno imao predsjedničke ambicije i kojeg mnogi u regiji Vendée na zapadu Francuske smatraju velikom političkom figurom, gdje se nalazi sjedište kompanije Puy du Fou.

Osnovao je vlastitu stranku Mouvement pour la France 1994. godine.

Program stranke uključivao je zabranu izgradnje novih džamija i zabranu istospolnih brakova i usvajanja djece od strane istospolnih parova.

Kao jedna od vodećih figura francuske krajnje desnice, zalagao se za stav da je islam nespojiv s Francuskom Republikom i protivio se pravima LGBT zajednice.

Više nije uključen u svakodnevno upravljanje kompanijom Puy du Fou, ali i dalje ostaje član njenog upravnog odbora.

Kritičari, uključujući ljevičarski orijentirane historičare u Francuskoj, tvrdili su da je duboko tradicionalistički katolički svjetonazor porodice utjecao na način na koji se historija prikazuje u Puy du Fou predstavama.

„Disneyland za diktatore“

U promotivnim materijalima na svojoj internet stranici, Puy du Fou navodi ambiciju da „osvoji svijet“, a ta misija dovela je kompaniju do razmatranja projekata u zemljama od Singapura do Španije i od Indije do Italije.

Godine 2024. kompanija je otvorila privremeni projekt City of Light u Šangaju, donoseći svoj oblik interaktivne drame u Kinu.

Posjetioci su nosili crvene ogrtače i ulazili u interaktivnu predstavu u kojoj sami biraju tok priče, smještenu u 1930-e godine. Bili su u neposrednom kontaktu s glumcima dok su oni izvodili pažljivo koreografirane borbe i muzičke nastupe.

Uspjeh Puy du Foua oduvijek se zasnivao na scenarijima, od kojih je prve napisao upravo De Villiers stariji.

Sposobni da obične historijske rekonstrukcije pretvore u uzbudljivo pozorište, scenariji su vjerovatno najvrjednija imovina kompanije.

Kina i kontrola scenarija

U Kini je kompanija Puy du Fou bila spremna prepustiti konačnu riječ o scenarijima državnim službenicima, a ne vlastitim zaposlenicima.

Interna komunikacija pokazuje kako su se rukovodioci kompanije žalili na „kontrolu scenarija od strane vlade“, ali su istovremeno izgledali kao da prihvataju da je to neizbježan dio poslovanja.

Puy du Fou je saopćio: „Kao i kod svakog projekta u bilo kojoj zemlji, postoji zakonski proces odobravanja koji u Kini također uključuje dostavljanje svih scenarija nadležnim institucijama na prethodno odobrenje.

Radi potpune jasnoće, nijedna osoba niti bilo koja institucija u Kini nikada nije pisala niti imala kontrolu nad bilo kojim scenarijem Puy du Foua.“

Kina je bila samo jedan od međunarodnih projekata kompanije Puy du Fou.

Još jedno predloženo partnerstvo moglo bi posebno iznenaditi, s obzirom na stavove Philippea de Villiersa o islamu.

Interes za projekt u Iranu

Pismo koje je objavio The Guardian, a koje je prvi put objavio francuski satirični časopis Le Canard enchaîné, pokazuje kako je kompanija pokušavala ostvariti saradnju s iranskom teokratijom.

U pismu koje je Philippe de Villiers 2016. godine poslao ambasadoru Irana u Francuskoj, izražava interes za projekt koji bi predstavio „kulturnu profinjenost i historijsku dubinu ove velike civilizacije“.

Puy du Fou je saopćio: „Godine 2016., u vrijeme kada su sankcije Iranu bile ukidane i kada su mnoge međunarodne kompanije ponovo tražile mogućnosti ulaganja u toj zemlji, iranski ambasador u Francuskoj obratio se kompaniji Puy du Fou kako bi provjerio postoji li interes za takav projekt.“

Nakon onoga što je Puy du Fou opisao kao „vrlo preliminarne početne razgovore“, plan za Iran završio je isto kao i projekt Tsargrad.

Put prema britanskom projektu

Danas, bez obzira na ponekad kontroverznu prošlost porodice De Villiers, međunarodne ambicije kompanije Puy du Fou nastavljaju rasti.

Španski park, koji je otvoren 2021. godine, uspješno posluje, a Puy du Fou sada se priprema za svoj najveći međunarodni poduhvat do sada – osvajanje britanskog tržišta.

Britanska turistička organizacija podržala je projekt, kao i britanska vlada.

Očekuje se da će odobrenje za izgradnju biti dobijeno u narednim sedmicama, dok je otvaranje planirano za 2029. godinu.

Ali, dok prvi posjetioci budu prolazili kroz kapije parka i upoznavali britansku historiju onako kako je prikazuje Puy du Fou, ostaju pitanja o priči koju ova francuska institucija govori o samoj sebi.

federalna.ba

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.