„Rezač prstiju" i „brazilski Escobar": Ljudi optuženi za dovođenje kokainskih kartela u Evropu

U ranim jutarnjim satima 7. septembra, konvoj teško naoružanih policajaca prošao je uspavanim ulicama centra Brisela prema četvrti Haren, na sjeveroistočnom rubu grada. Uputili su se na adresu Avenue du Bourget 22, u kompleks nalik militariziranom bunkeru, koji je nekada bio sjedište NATO-a, opisuje Andrei Netto za The Guardian.

Modernistički kompleks, stroge i funkcionalne arhitekture, izgrađen je na brzinu 1967. godine. U njemu se nalazi sudnica Justitia, u kojoj se danas održavaju suđenja pred belgijskim saveznim sudovima. Upravo su se tu 2022. godine sudilo počiniocima i pomagačima terorističkih napada u Parizu 2015. i Briselu 2016. godine.

Prošlog mjeseca, policajci naoružani automatskim puškama patrolirali su širokim hodnicima zgrade, osiguravajući suđenje koje se smatra jednim od najistaknutijih u ovoj deceniji – predmetu Bressers-Carvalho.

Tokom mjesec dana saslušanja, sudije i brojni advokati dijelili su glavnu sudnicu s novinarima i javnošću, koji su se nalazili s jedne strane velike pregrade od neprobojnog stakla. S druge strane bilo je 31 optuženih, okruženih policajcima s maskiranim licima kako bi se zaštitili od mogućih odmazdi. Prizor je više podsjećao na zemlje razorene mafijaškim nasiljem.

„Rezač prstiju“ – kriminalac s akademskom diplomom

Tokom dugotrajnih saslušanja izdvojila su se dvojica optuženih. Prvi je Flor Bressers, 40-godišnji Belgijanac rođen u Lommelu, gradu s 35.000 stanovnika u pokrajini Limburg.

Bressers ima neuobičajen profil za kriminalne krugove. Diplomirao je kriminologiju na Slobodnom univerzitetu u Briselu (VUB), zbog čega su ga saradnici često zvali „profesor“ ili „akademik“.

Ipak, njegov najpoznatiji nadimak u potpunoj je suprotnosti sa slikom uglađenog i pedantnog čovjeka. Bressers je najpoznatiji kao „Rezač prstiju“.

Uhapšen je 2022. godine dok je sa suprugom prisustvovao degustaciji vina u penthouseu luksuznog hotela Renaissance Zurich Tower. Tereti se za otmicu, protivpravno lišavanje slobode, iznudu uz upotrebu vatrenog oružja i vođenje kriminalne organizacije.

Druga ključna osoba za koju se sumnja da je bila dio kriminalne organizacije jeste 68-godišnji Brazilac Sérgio Roberto de Carvalho. U zajedničkoj operaciji Interpola, Europola, brazilske savezne policije i američke Agencije za suzbijanje narkotika (DEA), Carvalho je uhapšen 21. juna 2022. u luksuznom hotelu s pogledom na Dunav u Budimpešti.

„Brazilski Escobar“ i mreža za krijumčarenje kokaina

Carvalho je djelovao iz brazilske savezne države Mato Grosso do Sul, smještene u pograničnom području Brazila, Argentine i Paragvaja, koje je jedno od središta organiziranog kriminala na kontinentu.

U Brazilu je bio poznat pod nadimkom „Major“, prema činu koji je imao dok je radio kao vojni policajac, u periodu kada je, prema navodima, spajao korupciju i kriminal. U Evropi je njegov nadimak bio mnogo znakovitiji – „brazilski Escobar“.

Zajedno, „Rezač prstiju“ i „brazilski Escobar“ glavni su optuženi u belgijskom sudskom procesu koji je pod strogim sigurnosnim mjerama usmjeren na međunarodnu mrežu za krijumčarenje kokaina između Latinske Amerike i Evrope.

Bressers i Carvalho navodno su predvodili organizaciju za koju se sumnja da je u Evropu prevezla čak 45 tona kokaina.

Prema navodima tužilaštva, vodili su međunarodnu kriminalnu operaciju koja je putem fiktivnih kompanija prebacivala stotine miliona dolara. Jedna od tih kompanija, antwerpenska firma za obradu vode Kriva Rochem, dala je predmetu i alternativni naziv.

Novac je, prema optužnici, pran putem kriptovaluta, finansijskih tržišta i nekretnina. Njime je finansirana složena logistika za transport kokaina proizvedenog u Peruu i Boliviji, koji je prašnjavim ilegalnim rutama prevožen kroz Brazil, a potom preko Atlantika dopreman u nepoznat broj zemalja Evrope i šire.

Od 2021. na Europolovoj listi najtraženijih bjegunaca

Bressers se od 2021. nalazio na Europolovoj listi najtraženijih bjegunaca. Prema objavi te agencije, tražen je zbog otmice i protivpravnog lišavanja slobode, iznude uz upotrebu vatrenog oružja i učešća u kriminalnoj organizaciji.

U ranijem slučaju iz 2010. godine, za koji je 2015. oslobođen zbog nedostatka dokaza, navodno je naredio obračun u kojem je žrtvi vrh prsta odsječen vrtnim makazama. Taj događaj povezuje se s nastankom njegovog nadimka.

Godine 2020, pet godina kasnije, osuđen je u vezi s drugim slučajem osvete. Radilo se o otmici nizozemskog trgovca drogom koji je pretučen, kojem je prijećeno smrću i koji je posječen žiletom nakon što je optužen za nestanak pošiljke kokaina. Bressers je potom postao bjegunac i dvije godine proveo u bijegu.

Bressers se pojavio kao osumnjičeni i u najmanje još jednom slučaju nasilja, ovoga puta u Guyani, gdje je riječ bila o smrti trgovca rižom čija je zaplijenjena pošiljka sadržavala kokain. Vjeruje se da je ubistvo poslužilo za prikrivanje tragova i sprečavanje razbijanja kriminalne mreže. Ni taj slučaj nije stigao do suđenja.

Carvalho je u Evropi možda poznatiji nego u Brazilu. Prema dokumentima brazilskih sudova, predvodio je grupu koja je nabavljala desetine tona kokaina proizvedenog u Peruu i Boliviji te ga prevozila kroz centralno-zapadni Brazil do luka Paranaguá i Natal, odakle je droga slana u Evropu.

Rođen 1958. godine u Ibiporãu, u južnoj brazilskoj saveznoj državi Paraná, Carvalho je odrastao u Mato Grosso do Sulu i počeo se baviti kriminalom dok je radio kao policajac u toj državi.

Godine 1998. prvi put je osuđen na 15 godina zatvora zbog trgovine drogom, ali je iz policije otpušten tek 2010. godine. Umjesto da nastavi upravljati svojim poslovima iz Latinske Amerike, „brazilski Escobar“ preselio se u Evropu, najprije se skrivajući u Portugalu, a zatim u Španiji.

Prema navodima španske policije, živio je u vili vrijednoj dva miliona eura u Marbelli, na obali Costa del Sol, koristeći identitet Paula Woutera, bogatog državljanina Surinama.

Iz te baze u Španiji, poznatoj kao središte međunarodnog krijumčarenja kokaina, prema navodima tužilaštva, od 2017. do 2020. koordinirao je kriminalnu mrežu koja je djelovala u Portugalu i Španiji. Organizacija se specijalizirala za krijumčarenje droge preko luka poput Setúbala, u blizini Lisabona, i Leixõesa na sjeveru Portugala, kao i preko lisabonskog aerodroma te luka Rotterdam i Antwerpen.

Portugalska policija sumnjala je da je Carvalho bio povezan s organizacijom Primeiro Comando da Capital (PCC), odnosno Prvom komandom glavnog grada, vodećom kriminalnom organizacijom u Brazilu.

Carvalho je bio na meti policije, ali nije uhapšen tokom koordiniranih racija u novembru 2020. godine, u kojima je učestvovalo više od 1.000 policajaca iz Portugala, Španije, Belgije, Nizozemske, Rumunije i Ujedinjenih Arapskih Emirata, uz podršku Europola.

Operacija je rezultirala hapšenjem 45 osoba i zapljenom više od 13 miliona eura u gotovini, 70 luksuznih automobila, 37 letjelica i 136 nekretnina.

Na suđenju je izneseno da je Carvalho navodno iste godine inscenirao vlastitu smrt tako što je pribavio smrtovnicu na ime Woutera, koji je, prema navodima, preminuo od komplikacija povezanih s bolešću COVID-19.

Potom se preselio u Budimpeštu, gdje je uhapšen 2022. godine koristeći identitet meksičkog državljanina Guillerma Díaza Floresa. Prema navodima, prije hapšenja koristio je najmanje 10 lažnih identiteta. U Belgiju je izručen u junu 2023. i smješten u zatvor s maksimalnim stepenom sigurnosti.

Optuženi odbacuju krivicu

Na suđenju se ponovo susreo s „Rezačem prstiju“, svojim navodnim saučesnikom, a obojica su se suočila s optužbama za organiziranje transnacionalne kriminalne organizacije.

Bressers je tokom svjedočenja odbacio sve optužbe i ustvrdio da je žrtva medijskog linča.

„Imam snažan osjećaj da su sve ovo organizirale vlasti“, rekao je.

Njegova odbrana osporava dopuštenost dokaza i zatražila je obustavu postupka. Glavni advokat Bressersa, Hans Rieder, nije komentirao slučaj do objave teksta. Tokom suđenja, odbrana je optužila medije da „stvaraju apsolutno monstruoznu sliku našeg klijenta“.

Carvalho, koji zbog zdravstvenih problema nije prisustvovao svim ročištima, također je negirao krivicu i tvrdio da je žrtva progona brazilskih saveznih vlasti.

„U zatvoru sam već pet godina i niko me ne sluša“, rekao je na ročištu. „Te zločine počinio je čovjek s istim imenom, a ne ja.“

Njegovi advokati Frédéric Thiebaut i Renaat Landuyt nisu odgovorili na upit za komentar. Ni belgijski savezni tužilac zadužen za slučaj nije želio komentirati postupak.

Ročišta su završena 9. oktobra, a presuda se očekuje 15. decembra. Bressers bi mogao biti osuđen na kaznu zatvora do 20 godina, dok Carvalho prijeti kazna do 15 godina.

Latinoamerički kriminalni klanovi šire se Evropom

Tokom protekle decenije umnožili su se slučajevi poput predmeta Bressers-Carvalho. U tom periodu, policije, Europol i obavještajne službe otkrivali su ćelije latinoameričkih narkoorganizacija u Portugalu, Španiji, Francuskoj, Belgiji, Nizozemskoj, Njemačkoj, Italiji, nordijskim zemljama, istočnoj Evropi i na Balkanu, kao i u sjevernoj Africi.

Ove kriminalne grupe učvrstile su prisustvo u Evropi posredstvom „brokera“ ili članova narko kartela koji pružaju specijalizirane usluge povezane s proizvodnjom kokaina u Evropi. To uključuje izdvajanje kokaina iz različitih materijala u kojima se krijumčari ili preradu prokrijumčarene paste koke, prema Andyju Kraagu, šefu Europolovog centra za teški i organizirani kriminal.

„Latinoamerički kriminalci snažno su uključeni u ove aktivnosti. Njihovo prisustvo u Evropi raste, a njihove aktivnosti postaju sve značajnije“, rekao je Kraag.

„Nekada je situacija bila obrnuta – sada se radi o dvosmjernom procesu. Decenijama smo gledali kako se evropski kriminalci visokog ranga ukorjenjuju u Latinskoj Americi i tamo nastanjuju. Sada sve češće vidimo i latinoameričke kriminalce koji trajno ili polutrajno djeluju u Evropi.“

Visoki izvori iz Evrope i Latinske Amerike navode da ove grupe šire svoje operacije i utjecaj u stvarnoj i digitalnoj ekonomiji, koristeći kriptovalute, kockarske kompanije te finansijski sektor i tržište nekretnina.

Prema riječima Juana Gabriela Tokatliana, profesora međunarodnih odnosa na Univerzitetu Di Tella u Buenos Airesu i stručnjaka za organizirani kriminal u Latinskoj Americi, „rat protiv droge“, kakav je vođen u Kolumbiji, gdje je živio 20 godina, učinio je kartele otpornijim i prilagodljivijim, što objašnjava njihovu sposobnost širenja na međunarodnom nivou.

„Evropa je posljednjih godina postala područje u kojem je potrošnja droge posebno porasla. Ako pogledate izvještaje Ujedinjenih nacija, riječ je o važnom tržištu. Osamdesetih godina prošlog stoljeća Evropa nije bila značajno tržište, posebno kada je riječ o kokainu“, rekao je.

„U kontekstu evropske potražnje i nedosljedne politike borbe protiv droge, koja se oslanja na militarizaciju, ali istovremeno s njom koegzistira, nastaju okolnosti koje na kraju jačaju organizirani kriminal“, dodao je Tokatlian.

Poput Carvalha, desetine navodnih vođa kriminalnih organizacija, uključujući PCC, Tren de Aragua, Sinaloa kartel, Clan del Golfo i Los Lobos, nalaze se u evropskim zatvorima, traže ih nacionalne policije i Europol ili su na Interpolovoj crvenoj potjernici.

Traže se zbog povezanosti s krijumčarenjem kokaina u Evropu, trgovinom oružjem i sintetičkim drogama u Latinskoj Americi te vezama s evropskim kriminalnim organizacijama na Balkanu ili s italijanskom mafijom ’Ndrangheta.

Gabriel Feltran, sociolog na univerzitetu Sciences Po u Parizu i direktor istraživanja pri francuskom Nacionalnom centru za naučna istraživanja (CNRS), kaže da grupe poput PCC-a i Sinaloa kartela ulaze u zajedničke poslovne aranžmane s evropskim kriminalnim organizacijama, uključujući one iz Albanije i ’Ndranghetu.

Prema njegovim riječima, ove grupe kupuju kokain direktno od proizvođača u Latinskoj Americi i mogu ga isporučiti krajnjim kupcima, tako da droga više ne prelazi iz ruku jednog vlasnika u ruke drugog tokom cijelog lanca krijumčarenja.

Feltran taj model naziva „platformizacijom“ organiziranog kriminala. Slično multinacionalnim digitalnim platformama poput Amazona, Googlea i Mete, karteli povezuju svoju infrastrukturu i poslovne modele kako bi kontrolirali čitav lanac trgovine drogom – od proizvodnje duboko u Latinskoj Americi do prodaje na ulicama Evrope.

To znači da se na vrhu organizacije objedinjuju sve aktivnosti: komunikacija, plaćanja, nabavka prekursora, odnosno hemikalija potrebnih za proizvodnju droge, laboratorije i logistika. Kuriri i lokalni operativci često se angažiraju kao plaćeni pružaoci usluga, nerijetko i bez svijesti o tome za koga rade, slično vozačima platforme Uber.

Feltran objašnjava da se prije ovog modela krijumčarenje zasnivalo na rutama i brojnim posrednicima, od kojih je svaki bio vlasnik droge u određenoj fazi lanca. Danas se, kaže, takvi zajednički poduhvati organiziraju na vrhu, direktno kupuju drogu od proizvođača i isporučuju je krajnjim kupcima, bez posrednika.

„Vlasništvo nad drogom više se ne mijenja iz ruke u ruku. Oni objedinjuju sve aktivnosti, znatno povećavaju efikasnost i veoma brzo rastu. Što više ljudi koristi njihove usluge, to više postaju zavisni od njih – to je mrežni efekat.“

federalna.ba

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.