Nova mađarska vlada okreće se Evropskoj uniji, očekuje se manji angažman u BiH

Najavljeni dolazak predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen i predsjednika Evropskog vijeća Antónija Coste u Budimpeštu 23. oktobra, povodom 70. godišnjice Mađarske revolucije iz 1956. godine, predstavlja važan simbolički signal poboljšanja odnosa Mađarske i Evropske unije nakon višegodišnjih političkih nesuglasica, ocijenio je u izjavi za portal Fena EU istraživač i univerzitetski profesor iz Budimpešte Zoltán Egeresi.

Von der Leyen i Costa prisustvovat će obilježavanju godišnjice revolucije protiv sovjetske vlasti, a predsjednica Evropske komisije održat će i govor.

Njihova posjeta dolazi u vrijeme kada vlada premijera Pétera Magyara nastoji obnoviti odnose s evropskim institucijama i potvrditi drukčiji vanjskopolitički kurs u odnosu na prethodnu vladu Viktora Orbána.

Godišnjica revolucije kao simbol promjena

Egeresi ističe da ovogodišnja godišnjica za mađarsku vladu ima posebno značenje, ne samo zbog historijskog jubileja nego i zbog prilike da pred međunarodnom javnošću pokaže svoj politički položaj i podršku koju uživa.

- Ovogodišnja godišnjica Revolucije i borbe za nezavisnost iz 1956. godine ima simboličku težinu za mađarsku vladu. Ne samo zato što je riječ o 70. godišnjici nego i zato što Magyarovoj vladi pruža priliku da pokaže svoj međunarodni položaj i podršku. To je jedan od razloga zbog kojih se u Budimpešti očekuju lideri različitih zemalja, a dolazak visokih zvaničnika EU simbolično bi ukazao na toplije odnose - kazao je Egeresi.

Promjena u odnosima Budimpešte i Brisela uslijedila je nakon što je Magyarova stranka Tisza pobijedila na parlamentarnim izborima u aprilu ove godine, čime je okončana dugogodišnja vladavina Viktora Orbána.

Prema Egeresijevim riječima, približavanje evropskim institucijama počelo je gotovo odmah nakon izbora, a nova vlada pokazala je spremnost na saradnju u pitanjima koja su ranije izazivala ozbiljna neslaganja između Mađarske i EU.

- Mađarski birači su u aprilu izrazili svoju opredijeljenost za Evropsku uniju podržavši stranku Pétera Magyara. Odnosi su se počeli popravljati gotovo odmah nakon izbora. Premijer je zauzeo konstruktivan pristup prema Briselu i u brojnim pitanjima, u kojima bi Viktor Orbán vjerovatno iskoristio pravo veta, podržao je stav Evropske unije - naveo je Egeresi.

Odmrzavanje evropskih sredstava i neriješeni sporovi

Kao jedan od najznačajnijih rezultata takvog pristupa izdvojio je reforme koje je nova vlada provela kako bi ispunila zahtjeve evropskih institucija i omogućila pristup sredstvima koja su ranije bila zamrznuta.

Vijeće Evropske unije je 13. oktobra okončalo mehanizam uslovljenosti uveden Mađarskoj 2022. godine zbog zabrinutosti u vezi s korupcijom i zaštitom evropskog budžeta.

Tom odlukom omogućeno je oslobađanje 4,2 milijarde eura iz evropskih fondova, kao i ponovno uključivanje ranije isključenih mađarskih univerziteta u programe Erasmus+ i Horizon Europe.

Egeresi smatra da je riječ o važnom koraku u normalizaciji odnosa Mađarske i EU, ali upozorava da time nisu otklonjeni svi problemi.

- To ne znači da su svi sporovi riješeni. Potrebne su dodatne reforme kako bi se oslobodile nove milijarde eura. Približavanje također ne znači da Mađarska i EU više neće imati nesuglasica. Svaka država članica ima neslaganja s Evropskom komisijom ili drugim članicama i Mađarska nije izuzetak - pojasnio je.

Kao jedno od pitanja koje bi moglo biti predmet dugotrajnih političkih pregovora izdvojio je budući budžet Evropske unije.

Šta promjena vlasti znači za zapadni Balkan?

Promjena mađarske vanjske politike važna je i za zemlje zapadnog Balkana, posebno Bosnu i Hercegovinu, s obzirom na to da je prethodna Orbánova vlada bila izrazito politički angažirana u regionu.

Egeresi smatra da će Mađarska nastaviti podržavati evropske integracije zapadnog Balkana, ali da će intenzitet njenog političkog angažmana vjerovatno biti drugačiji nego tokom prethodne vlasti.

- Iako je vanjska politika Magyarove vlade trenutno prvenstveno usmjerena na popravljanje odnosa s EU i vraćanje zamrznutih sredstava, Balkan ostaje važan za vanjske odnose i ekonomiju Mađarske. Zemlja će podržavati integraciju regiona u Evropsku uniju - rekao je Egeresi.

Ipak, ne očekuje da će nova mađarska vlada u skorijem periodu imati jednak nivo aktivnosti na zapadnom Balkanu kao Orbánova administracija.

- Malo je vjerovatno da će nova vlada u doglednoj budućnosti dostići nivo aktivnosti Orbánove vlade u regionu, posebno u Bosni i Hercegovini - naglasio je Egeresi.

Obilježavanje godišnjice 23. oktobra

Obilježavanje 70. godišnjice Mađarske revolucije održat će se 23. oktobra, na dan kada su 1956. godine započeli protesti protiv sovjetske dominacije, koji su prerasli u ustanak ugušen vojnom intervencijom Sovjetskog Saveza.

Dolazak evropskih zvaničnika na obilježavanje te godišnjice, prema Egeresijevoj ocjeni, predstavlja simboličnu potvrdu promijenjenih odnosa između Budimpešte i Brisela, dok bi njihov daljnji razvoj trebao pokazati u kojoj mjeri će nova mađarska vlada uspjeti ostvariti svoje evropske i vanjskopolitičke ciljeve.

Fena/federalna.ba

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.