Nakon osam decenija: Njemačka istražuje 105-godišnjaka zbog nacističkih zločina

Njemačko tužilaštvo istražuje 105-godišnjeg muškarca zbog sumnje da je bio saučesnik u višestrukim ubistvima u nacističkom logoru za ratne zarobljenike, saopštili su njemački tužioci.

Slučaj vodi javno tužilaštvo u Dortmundu, a odnosi se na logor Stalag 326 VI K u zapadnoj Njemačkoj, na području današnje savezne pokrajine North Rhine-Westphalia.

„Sumnja se da je 105-godišnji osumnjičeni bio čuvar u logoru za ratne zarobljenike Stalag 326 VI K u regiji Senne u zapadnoj Njemačkoj“, naveli su tužioci u saopćenju. Kako su dodali, muškarac je „osumnjičen za saučesništvo u višestrukim ubistvima zbog svojih aktivnosti u tom logoru“.

U logoru bilo između 180.000 i 200.000 sovjetskih zarobljenika

U logoru u Senneu bilo je između 180.000 i 200.000 sovjetskih ratnih zarobljenika od 1941. godine do aprila 1945., kada su ga oslobodile američke snage.

Istraga je rezultat hitnih napora pravosuđa da se, prije njihove smrti, procesuiraju osobe za koje se sumnja da su učestvovale u nacističkom sistemu ubijanja.

Ti napori djelimično proizlaze iz spoznaje da su mnogi osumnjičeni koji su tokom osam decenija od završetka Drugog svjetskog rata izbjegli procesuiranje, uz obrazloženje da su imali beznačajnu ulogu, zapravo bili dio sistema koji je provodio smrtonosne ciljeve Hitlerovog režima.

Slučaj John Demjanjuk promijenio pravni standard

Važan presedan postavljen je u slučaju John Demjanjuk, bivšeg čuvara nacističkog logora smrti Sobibór u okupiranoj Poljskoj, koji je 2011. godine osuđen kao saučesnik u ubistvima više od 28.000 Jevreja počinjenim tokom njegovog boravka u logoru.

Tužioci su godinama tražili izručenje Demjanjuka, rođenog u Ukrajini, iz njegovog doma u saveznoj državi Ohio u Njemačku, tvrdeći da je bio saučesnik u zločinima počinjenim u Sobibóru, iako nije bilo dokaza da je lično nekoga ubio.

Demjanjuk je umro u martu 2012. godine u dobi od 91 godine, dok je čekao žalbeni postupak. Zbog starosti i narušenog zdravlja nije otišao u zatvor.

Slučaj Demjanjuk snizio je prag potrebnih dokaza za utvrđivanje saučesništva, čime je otvoren put za procesuiranje drugih osoba u dubokoj starosti, a posljednjih godina i stogodišnjaka.

Procesi protiv bivših pripadnika nacističkih logora

Najpoznatije suđenje posljednjih godina, koje predstavlja primjer onoga što je politička teoretičarka Hannah Arendt opisala pojmom Schreibtischtäter („počinitelj za stolom“, odnosno birokratski posrednik), bilo je suđenje Irmgard Furchner.

Furchner je od 1943. do 1945. godine radila kao sekretarica komandanta koncentracionog logora Stutthof. Zbog uloge saučesnice u ubistvima osuđena je na dvije godine zatvora uslovno.

Njeno suđenje je, suprotno uobičajenim pravilima, snimano u historijske svrhe. Furchner je privukla pažnju javnosti nakon što je pobjegla iz doma za penzionere na dan kada je trebalo početi njeno suđenje.

Josef Schütz osuđen na pet godina zatvora

Josef Schütz, bivši čuvar u koncentracionom logoru Sachsenhausen sjeverno od Berlina, osuđen je u junu 2022. godine na pet godina zatvora zbog saučesništva u ubistvima. Umro je naredne godine u dobi od 102 godine.

U aprilu prošle godine preminuo je navodni bivši čuvar Sachsenhausena prije nego što je mogao izaći pred sud zbog optužbi da je bio saučesnik u ubistvu više od 3.300 ljudi.

Dortmundsko tužilaštvo je prošle godine pokrenulo odvojenu istragu protiv 100-godišnjeg bivšeg čuvara u logoru za ratne zarobljenike u Hemeru, u saveznoj pokrajini North Rhine-Westphalia, u kojem su također uglavnom bili sovjetski zarobljenici. On je osumnjičen za učestvovanje u pogubljenjima zarobljenika između decembra 1943. i septembra 1944. godine.

Istragu pokrenuo Centralni ured u Ludwigsburgu

Novu istragu pokrenuo je Central Office for the Investigation of National Socialist Crimes (Centralni ured za istragu nacističkih zločina) u Ludwigsburgu, u južnoj saveznoj pokrajini Baden-Württemberg. Ured je svoju preliminarnu istragu o ovom muškarcu proslijedio javnom tužilaštvu, zajedno s istragom protiv još jednog bivšeg čuvara. Drugi osumnjičeni je u međuvremenu preminuo, navode njemački mediji.

Ako suđenje bude održano, očekuje se da će, kao i u drugim nedavnim slučajevima, rasvijetliti funkcionisanje sistema Stalag općenito, a posebno logora u Senneu, uz svjedočenja preživjelih i historičara.

U Njemačkoj je bilo zatočeno do 5,7 miliona sovjetskih ratnih zarobljenika. Više od polovine njih nije preživjelo, prenosi The Guardian.

federalna.ba

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.