Na rubu eskalacije: Prijeti li Meksiku novi kartelski rat?

Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, poznatiji kao “El Mencho”, osnivač i vođa Jalisco New Generation Cartel (CJNG), preminuo je nakon operacije meksičke vojske u zapadnoj saveznoj državi Jalisco, potvrdili su zvanični izvori. Prema dostupnim informacijama, Oseguera je smrtno ranjen tokom vojne akcije zasnovane na obavještajnim podacima. Iako je prvobitno saopšteno da je operacija imala za cilj njegovo hapšenje, “El Mencho” je podlegao povredama tokom transporta u bolnicu.

Njegova smrt, međutim, nije označila kraj nasilja – naprotiv, pokrenula je lanac koordinisanih incidenata širom zemlje, javlja CNN.

Talas nasilja: Zapaljeni autobusi i blokirane saobraćajnice

Ubrzo nakon potvrde o smrti jednog od najtraženijih narko-bosova u Meksiku, sumnja se da su pripadnici organizovanih kriminalnih grupa pokrenuli talas odmazde. U više saveznih država zabilježeni su zapaljeni autobusi, barikade na putevima i oružani sukobi s bezbjednosnim snagama.

Najviše pogođeni bili su gradovi u državi Jalisco, uključujući Guadalajaru, Puerto Vallartu i Chapalu.

Neredi su se, prema zvaničnim podacima, proširili i na druge dijelove zemlje, uključujući savezne države Baja California, Quintana Roo, Nayarit i Sinaloa.

Privremeno su obustavljene operacije na pojedinim dionicama autoputeva s naplatom putarine u državama Puebla, Guerrero, Tamaulipas, Nayarit, San Luis Potosí, Querétaro i Veracruz, kao i u gradovima Tijuana i Mazatlán, zbog blokada koje su ugrozile bezbjednost vozača. Kasno sinoć, Kabinet za bezbjednost Meksika saopštio je da je većina blokada uklonjena i da su glavne saobraćajnice ponovo otvorene, iako je situacija ostala napeta.

Upozorenja ambasada i međunarodna zabrinutost

Ambasada SAD-a u Mexico Cityju izdala je hitno upozorenje svojim državljanima, pozivajući ih da ostanu u skloništima i minimiziraju kretanje zbog “aktuelnih bezbjednosnih operacija i povezanih blokada puteva i kriminalnih aktivnosti”. Američkim građanima savjetovano je da izbjegavaju područja u kojima djeluju bezbjednosne snage, prate lokalne medije i postupaju u skladu s uputama vlasti. Osoblje američke vlade širom Meksika radilo je od kuće, a preporuka je bila da i ostali američki državljani učine isto.

Nekoliko drugih država takođe je izdalo upozorenja i smjernice svojim građanima, što dodatno naglašava međunarodnu zabrinutost zbog mogućnosti eskalacije nasilja.

Moguća “totalna konfrontacija” s državom

Sigurnosni analitičar David Saucedo upozorio je da bi smrt “El Mencha” mogla pokrenuti novi talas nasilja na nacionalnom nivou. U izjavi za CNN, Saucedo je ocijenio da su aktuelni incidenti vjerovatno čin odmazde za operaciju koja je rezultirala smrtnim ishodom. Iako je Ministarstvo odbrane opisalo akciju kao pokušaj hapšenja, Saucedo smatra da postoji realna opasnost od scenarija koji bi predstavljao “totalni rat protiv meksičke države”.

Prema njegovoj analizi, trenutni napadi imaju za cilj paralizovati ekonomske aktivnosti i nanijeti političku i reputacionu štetu vlastima – kako na domaćem, tako i na međunarodnom planu.

Smrt Oseguere otvara i pitanje nasljedstva unutar CJNG-a. Prema Saucedu, hijerarhijska linija nasljeđivanja ozbiljno je narušena. Njegov sin, Rubén Oseguera González, poznat kao “El Menchito”, nalazi se u zatvoru u Sjedinjenim Američkim Državama. Time se sužava krug potencijalnih porodičnih nasljednika, a preostali članovi porodice – brat i posinak – navodno nemaju dovoljno uticaja među komandantima kartela.

Ovaj vakuum moći mogao bi izazvati unutrašnji sukob, sličan onome koji je zahvatio Sinaloa Cartel nakon hapšenja Ismaela “El Mayo” Zambade 2024. godine, kada je nedostatak jasnog porodičnog nasljednika doveo do borbe za kontrolu.

Saucedo procjenjuje da bi se jedan od četiri ili pet vodećih komandanata mogao nametnuti kao novi lider.

Potencijalni nasljednici

Među imenima koja se pominju kao mogući nasljednici nalaze se: Ricardo Ruiz Velasco, poznat kao “El Doble R”,  Audias Flores, poznat kao “El Jardinero”, Hugo Mendoza Gaytán, poznat kao “El Sapo”, ali i  bivši šef obezbjeđenja “El Mencha”, o kojem se malo zna.

Američki izvještaj iz septembra 2025. godine navodi i posinka Juana Carlosa Valenciju Gonzáleza (“El Pelón”) te zeta Julija Alberta Castilla Rodrígueza (“El Chorro”) kao dio rukovodeće strukture kartela.

Iako je nasilna borba za prevlast realna mogućnost, Saucedo ne isključuje ni scenario u kojem bi komandanti mogli pregovorima osigurati mirnu tranziciju vlasti.

Smrt jednog od najmoćnijih narko-bosova u Meksiku predstavlja prelomni trenutak za CJNG, ali i za bezbjednosnu situaciju u zemlji. Dok vlasti pokušavaju stabilizovati stanje i spriječiti dalje eskalacije, analitičari upozoravaju da bi naredni dani i sedmice mogli biti ključni.

Hoće li smrt “El Mencha” oslabiti kartel ili otvoriti vrata još brutalnijoj fazi nasilja – zavisiće od toga ko će preuzeti kontrolu i na koji način. Za sada, Meksiko ostaje u stanju pojačane pripravnosti, dok se posljedice ove operacije tek počinju osjećati.