Kuba uvodi tržišne reforme po uzoru na Kinu i Vijetnam usred teške ekonomske krize

Pod pritiskom američke blokade i najdublje ekonomske i socijalne krize, vlasti Kube pokrenule su uvođenje kapitalističko-tržišnog privrednog sistema, uz otvaranje za inostrani kapital, po uzoru na političko-ekonomski model Kine i Vijetnama, ocjenjuju analitičari u Evropi i SAD-u.

Mediji u EU navode da komunističke vlasti u Havani više nisu mogle spriječiti ozbiljnu ekonomsku krizu, nestašice deviza, goriva, hrane i lijekova, „jer Kuba prolazi kroz najteže vrijeme u ovom vijeku“, kako je izjavio predsjednik Miguel Díaz-Canel.

Pritisak Evropske unije i politički zahtjevi

Iz Evropske unije istovremeno su stigli zahtjevi za uvođenje političkih i ekonomsko-društvenih sloboda na Kubi, kako bi se spriječio potpuni kolaps životnih uslova stanovništva.

Evropski parlament usvojio je rezoluciju u kojoj je osudio „sistematsku represiju koju sprovodi kubanski režim“, zatražio oslobađanje političkih zatvorenika, ukidanje sporazuma o saradnji EU–Kuba i uvođenje sankcija Havani.

Najnovije američke sankcije usmjerene su na blokadu svih inostranih veza s ključnim ekonomskim konglomeratom „Gaesa“, koji kontroliše kubanska vojska i koji u praksi upravlja značajnim dijelom ekonomije.

Navodi o mogućem političkom ustupku

Evropski i američki analitičari smatraju da vlasti u Havani pokušavaju napraviti ključni ekonomski ustupak Washingtonu, uz zadržavanje političke kontrole.

Prema navodima francuskog Le Monda i drugih listova, nad režimom u Havani stalno postoji i prijetnja američke vojne intervencije, zbog čega je donesena odluka o očuvanju političke vlasti uz napuštanje centralno-planskog ekonomskog modela.

Američki predsjednik Donald Trump kao uslov za obnovu saradnje s Kubom zahtijeva promjenu političkog sistema, uz ocjenu da je sadašnje rukovodstvo nesposobno da izvede zemlju iz krize.

Model po uzoru na Kinu i Vijetnam

Više analitičara, posebno američki centar Geopolitical Futures, zaključuje da Kuba uvodi model sličan Kini i Vijetnamu, gdje postoji tržišna ekonomija uz politički monopol jedne, formalno komunističke partije.

Kubanski predsjednik Miguel Díaz-Canel poručio je da su, po uzoru na kinesko i vijetnamsko iskustvo, duboke promjene „hitne“, te da će Kuba omogućiti „jasno, stabilno i uz poštovanje pravila“ djelovanje stranih investitora i banaka.

Također je uputio poziv Amerikancima kubanskog porijekla da se vrate i ulažu u obnovu zemlje.

Washington ocjenjuje da su ove mjere „kozmetičke“, te insistira da su za promjenu odnosa potrebne i političke reforme, uključujući uvođenje višepartijske demokratije.

Geopolitički kontekst i odnosi SAD–Kuba

Američki analitički centar navodi da su Sjedinjene Američke Države historijski „opsjednute Kubom“, još od sukoba sa Španijom oko kontrole nad Karibima.

Zbog geografske blizine, Kuba se u Washingtonu posmatra i kao strateški sigurnosni faktor.

Podsjeća se i na Kubansku raketnu krizu iz perioda Hladnog rata, kada je svijet bio na ivici nuklearnog sukoba između SAD i Sovjetskog Saveza.

Također se navodi da Kina navodno razvija obavještajne i komunikacione instalacije na Kubi, koje bi mogle imati strateški značaj za američke komunikacione mreže.

federalna.ba/Beta

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.