Kako komercijalni dronovi mijenjaju džihadističko ratovanje u Zapadnoj Africi

Džihadističke grupe sve češće izvode napade dronovima u Zapadnoj Africi, izazivajući zabrinutost da grade kapacitete za vođenje „rata iz zraka“, prenosi BBC.

Prema vodećoj organizaciji za praćenje nasilja Acled, al-Kaidina jedinica u Burkini Faso i Maliju napala je najmanje 69 puta dronovima od 2023. godine, dok su dvije jedinice Islamske države (IS) izvele oko 20 napada, uglavnom u Nigeriji, koja se već skoro 25 godina bori protiv brojnih pobunjeničkih grupa.

Najnoviji napad dronom dogodio se 29. januara u sjeveroistočnoj Nigeriji, u saveznoj državi Borno, kada su džihadisti izveli dvostruki napad – koristeći više naoružanih dronova i kopnene snage – na vojnu bazu.

Vojne vlasti su saopćile da je devet njihovih vojnika poginulo u napadu Islamske države Zapadne Afrike (Iswap), koju Acled opisuje kao „najproduktivniju“ jedinicu u „ratovanju dronovima“.

Upotreba komercijalnih dronova

Džihadisti su najčešće koristili „komercijalno dostupne, relativno jeftine kvadkoptere [bespilotne letjelice]“ koji su bili „opremljeni eksplozivom“, a također su ih koristili za izviđanje i nadzor u pripremi kopnenih napada, rekao je Ladd Serwat, analitičar za Afriku u Acledu.

Iako vlada Nigerije strogo kontroliše uvoz komercijalnih i hobističkih dronova i zabranjuje njihovu upotrebu bez dozvole, džihadisti su ih nabavljali kroz krijumčarske mreže preko poroznih granica, rekao je istraživač Malik Samuel iz think-tanka Good Governance Africa.

Strategija i prednosti dronova

Sigurnosni analitičar Audu Bulama Bukarti rekao je da „rastuća upotreba naoružanih i izviđačkih dronova od strane ekstremističkih grupa u regionu Sahela i jezera Čad izaziva duboku zabrinutost i označava značajnu promjenu“.

„Dronovi smanjuju troškove napada, omogućavaju militantima prikupljanje obavještajnih podataka uz minimalan rizik i omogućavaju udare na vojne ciljeve koji su ranije bili teže dostupni“, dodao je.

Iswap i ISSP u napadima dronovima

Prema Serwatu, Iswap je od 2024. izveo 10 napada dronovima u sjeveroistočnoj Nigeriji, kao i u sjevernom Kamerunu, južnom Nigeru i južnom Čadu – sve zemlje pogođene nigerijskim pobunama.

Sličan broj napada izvela je jedinica IS-a, Islamska država Sahel Province (ISSP), u Zapadnoj Africi. U svom posljednjem napadu 29. januara ISSP je napao međunarodni aerodrom u Niameyu, Niger, i obližnje vojne baze, pri čemu su četiri vojnika ranjena, a 20 napadača ubijeno.

Al-Kaidin JNIM najaktivniji u napadima

Grupa koja je najviše koristila dronove je Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), povezana s al-Kaidom. Acled navodi da su izveli 69 napada u Maliju i Burkini Faso, te jedan u Togu.

U februaru prošle godine, JNIM je koristio FPV (first-person view) dronove – gdje pilot ima video prijenos uživo s drona – da ispusti improvizirane eksplozivne naprave, izrađene od plastičnih boca, na vojne položaje u gradu Djibo, Burkini Faso.

„FPV dronovi omogućavaju precizno gađanje i označavaju značajnu eskalaciju“, navodi Military Africa.

Stručnjaci upozoravaju

Džihadističke grupe su pod utjecajem stranih boraca i obučene da stalno usvajaju nove metode – od improvizovanih bomba do dronova s eksplozivom, rekao je Samuel.

Napadi dronovima smanjuju rizik za džihadiste, a povećavaju „efikasnost“ u pogađanju ciljeva. Acled je naveo da je većina napada JNIM-a ciljala vojsku i saveznike, dok su neki pogodili civile, uključujući tržišta u zajednicama lojalnim vladi.

Istraživači savjetuju da vojske Zapadne Afrike trebaju provoditi „preventivne napade“ kako bi uništile pogone za sastavljanje i lansiranje dronova, te nabaviti tehnologiju za odbranu od dronova, uključujući uređaje za ometanje i sisteme protuzračne odbrane.

Inače, džihadisti bi mogli unaprijediti svoje sposobnosti ratovanja dronovima i izvoditi „napade velikog učinka“ koji bi dodatno destabilizirali Zapadnu Afriku.

federalna.ba