Evropska komisija: BiH se sve više udaljava od evropskog puta, bez napretka u pravosuđu, borbi protiv korupcije i ekonomiji

Evropska komisija (EK) u novom izvještaju o Bosni i Hercegovini (BiH) ocijenila je da se zemlja sve više udaljava od evropskog puta, uz ocjenu da nema napretka u pravosuđu, borbi protiv korupcije, slobodi medija i ekonomiji, kao i da je u viznoj politici zabilježeno nazadovanje.

Izvještaj, objavljen danas u Briselu obuhvata period od 1. septembra 2025. do 1. septembra 2026. godine. EK je istakla da vlasti u BiH javno i dalje izražavaju opredijeljenost za evropske integracije, uz upozorenje da je izvještajni period obilježilo „sve veće udaljavanje od evropskog puta“.

Ocijenjeno je da je rad izvršne i zakonodavne vlasti otežavalo nepostojanje funkcionalne vladajuće koalicije, a ključne reforme povezane s EU još nisu usvojene.

Komisija ocjenjuje da je upravljanje „sve više nezadovoljavajuće, da su nezavisne institucije slabe i da se na svim nivoima vlasti vide znakovi zarobljenosti države“, dodajući da većina prošlogodišnjih preporuka nije provedena i da one ostaju na snazi.

U dijelu koji se odnosi na bezvizni režim, EK traži da BiH ukine bezvizne režime s Azerbejdžanom, Katarom, Kuvajtom, Turskom, Rusijom, Kinom i Vanuatuom te da prestane sa sezonskim izuzećima za državljane Bahreina, Omana i Saudijske Arabije.

Naglašeno je da to može povećati rizik od nezakonitih migracija prema EU preko zapadnobalkanske rute.

Pozitivno je ocijenjen dolazak Frontexa u BiH, kao i usvajanje akcionih planova protiv trgovine ljudima, uvođenje biometrijskog prikupljanja podataka u viznom postupku te potpisivanje radnog aranžmana s Eurojustom u oktobru 2026. godine.

U izvještaju koji se odnosi na BiH, EK je konstatovala i posljedice sudske presude Miloradu Dodiku i njegovog uklanjanja s funkcije predsjednika Republike Srpske, uključujući institucionalne promjene i prijevremene izbore za predsjednika entiteta.

Dodaje se da je Narodna skupština RS u oktobru 2025. godine i deklarativno ukinula neke zakone koje je Ustavni sud BiH već poništio.

EK je posebno istakla historijski revizionizam, negiranje genocida i veličanje ratnih zločina kod dijela političkih lidera, naročito u RS, poslije smrti haškog osuđenika Ratka Mladića. Navedeno je da su na njegovoj sahrani u Beogradu bili lideri i političari iz RS, što je, kako se navodi, izazvalo snažne reakcije u zemlji i regionu.

EK takve slučajeve ocjenjuje kao „fundamentalno nespojive s vrijednostima EU“.

U izvještaju je istaknuto i da je visoki predstavnik u BiH Christian Schmidt u maju 2026. najavio ostavku, a da je u junu njegov zamjenik Louis Crishock imenovan za vršioca dužnosti do imenovanja novog visokog predstavnika.

U dijelu koji se odnosi na opće izbore održane 4. oktobra, EK je prenijela preliminarne nalaze posmatračke misije OSCE/ODIHR-a, navodeći da je konkurencija bila stvarna, a izborni dan protekao uredno. Dodaje se da su prvi put u cijeloj zemlji korištene nove izborne tehnologije, kao i da su posmatrači zabilježili tehničke poteškoće, složene procedure glasanja i brojanja te probleme s tajnošću glasanja.

Neriješeni su ostali zloupotreba javnih resursa, rješavanje izbornih sporova i nadzor finansiranja kampanja, stoji u izvještaju.

EK je konstatovala da BiH poslije izbora treba formirati sve izvršne i zakonodavne organe i pokazati obnovljenu opredijeljenost za brze reforme, kao i provesti ustavne i izborne izmjene radi provođenja presude Evropskog suda za ljudska prava „Sejdić-Finci“.

U izvještaju se ističe da je Parlamentarna skupština BiH u posljednjih godinu dana usvojila samo 12 zakona, od čega pet po hitnoj proceduri, kao i da BiH ni više od dvije i po godine poslije odluke o otvaranju pregovora nema glavnog pregovarača.

Komisija traži i hitno imenovanje nacionalnog IPA koordinatora (NIPAC), jer zbog njegovog odsustva sjednica IPA nadzornog odbora nije održana od maja 2022. godine.

U izvještaju se dalje navodi da je BiH Reformsku agendu usvojila u septembru 2025. godine, ali da još nije potpisala i ratifikovala sporazume o Instrumentu i zajmu niti imenovala koordinatora.

„Zbog kasnog podnošenja agende zemlji je skraćen rok provođenja i smanjena indikativna alokacija za 10 posto, pa BiH sada može dobiti do 976,6 miliona eura u kreditima i grantovima“, stoji u izvještaju.

EK je upozorila da grejs period za prvu tranšu reformi ističe krajem 2026. godine i da će, ako do tada pravni okvir i uslovi ne budu ispunjeni, BiH izgubiti ta sredstva.

Konstatovano je da u oblasti pravosuđa i osnovnih prava nije zabilježen napredak, a da Ustavni sud BiH i dalje nema puni sastav jer Narodna skupština RS nije imenovala dvoje novih sudija iz Republike Srpske.

U izvještaju se još navodi da ni u borbi protiv korupcije nema napretka.

U oblasti slobode izražavanja EK konstatuje da nije zabilježen napredak, uz „zabrinjavajuće znakove pogoršanja“.

Situacija s Javnim servisom BiH – BHRT dodatno se pogoršala i javni servis je i dalje u ozbiljnoj opasnosti od gašenja, dok se sudski sporovi između tri javna emitera nastavljaju.

U borbi protiv organizovanog kriminala, navodi se između ostalog, zabilježen je izvjestan napredak, uz usvajanje nove procjene prijetnje prema metodologiji Europola i liste kriminalizovanih psihoaktivnih supstanci, što predstavlja prvu izmjenu od 2011. godine.

Međutim, dodaje se, oduzimanje imovine i dalje je slabo, uz podatak da je 2025. godine oduzeto šest miliona eura u 163 predmeta, manje nego 7,6 miliona godinu ranije.

Na ekonomskom planu EK također ne vidi napredak u uspostavljanju funkcionalne tržišne ekonomije, navodeći da se rast BDP-a usporio s 2,1 posto u 2025. godini na 1,7 posto u prvom kvartalu 2026. godine, a da je BDP po stanovniku pao na 36 posto prosjeka EU.

U izvještaju se naglašava da je BiH zadržala potpunu usklađenost s vanjskom i sigurnosnom politikom EU, ali da provođenje sankcija Rusiji ometaju ministarstva i tijela koja kontroliše SNSD Milorada Dodika.

U obrazovanju se i dalje zadržava praksa „dvije škole pod jednim krovom“ u Hercegovačko-neretvanskom i Srednjobosanskom kantonu, uprkos presudama Vrhovnog suda FBiH.

Naziv bosanskog jezika i dalje se ne priznaje u školama u RS, uprkos odlukama Ustavnog suda, stoji u izvještaju.

federalna.ba/Beta

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.