Dio ratnog groblja u Gazi uništen izraelskim buldožerima

Izraelske snage buldožerima su poravnale dio ratnog groblja u Gazi koje sadrži grobove desetina britanskih, australskih i drugih savezničkih vojnika poginulih u Prvom i Drugom svjetskom ratu, pokazuju satelitski snimci i svjedočenja očevidaca, prenosi The Guardian.

Satelitski snimci ratnog groblja, u naselju al-Tuffah u gradu Gazi, pokazuju opsežne radove u najjužnijem dijelu groblja. Oko groblja vidljivi su krateri od bombi, ali se u ovom dijelu razaranje čini znatno sistematičnijim.

Redovi nadgrobnih spomenika su uklonjeni, površinski sloj tla je preoran, a preko sredine pogođenog područja vidi se veliki zemljani nasip, čija veličina ukazuje na upotrebu teške mehanizacije.

Promjene vidljive tek nakon proljeća

Na snimcima iz marta prošle godine nije bilo tragova ovih radova, ali su oni jasno vidljivi na satelitskoj fotografiji od 8. augusta. Još izraženiji su na snimku od 13. decembra. Vegetacija je ponovo izrasla među nadgrobnim spomenicima u ostatku groblja, ali jugozapadni ugao ostaje ogoljen, s velikim zemljanim nasipom koji baca snažnu sjenu na pješčano tlo.

Svjedočenje bivšeg čuvara groblja

Essam Jaradah, bivši čuvar groblja čija se kuća nalazi u blizini, rekao je: „Na groblju su izvedene dvije operacije buldožerima. Prva se dogodila izvan zidina groblja, u pojasu širine oko 12 metara sa svih strana groblja. Ta područja su bila u potpunosti zasađena maslinama.

Kasnije je unutar zidina groblja, tačnije u uglu koji sadrži grobove australskih vojnika, buldožerima sravnjen prostor nešto manji od jednog dunuma [1.000 kvadratnih metara]. Buldožeri su prešli prostor od klupe na kojoj su strani posjetioci sjedili do spomen-obilježja. Također su napravljeni pješčani humci koji su služili kao zemljane barijere.

Svjedočio sam ovom rušenju nakon povlačenja izraelske vojske iz tog područja, krajem aprila ili početkom maja.“

Odgovor izraelske vojske

Nakon što su im pokazani satelitski snimci groblja, Izraelske odbrambene snage (IDF) saopćile su da su bile primorane poduzeti odbrambene mjere tokom borbi.

„U relevantnom periodu, to područje je bilo aktivna borbena zona“, rekao je portparol vojske. „Tokom operacija IDF-a, teroristi su pokušavali napasti naše trupe i skrivali su se u objektima u blizini groblja. Kao odgovor, radi sigurnosti vojnika, poduzete su operativne mjere za neutralizaciju identifikovanih prijetnji.“

Dodao je da je „podzemna teroristička infrastruktura“ otkrivena unutar groblja i njegove okoline te uklonjena, uz tvrdnju da su sve aktivnosti u osjetljivim područjima odobrene na višem nivou i provedene s potrebnom pažnjom.

Reakcija britanskih veterana

Portparol Kraljevske britanske legije izjavio je: „Tužni smo kada čujemo da su grobovi britanskog i savezničkog osoblja, koje je hrabro služilo u Prvom i Drugom svjetskom ratu, oštećeni. Ratni grobovi odaju počast svima koji su dali najveću žrtvu i zaslužuju najveće poštovanje.“

Prekid vatre i nastavak nasilja

Od sporazuma o primirju u oktobru, Gaza je podijeljena tzv. „žutom linijom“ koja označava granicu između područja pod kontrolom Izraela i Hamasa. Ta linija je prvobitno prolazila kroz groblje, ali je kasnije pomjerena zapadno od strane izraelskih snaga.

Uprkos zvaničnom proglašenju primirja, izraelske snage nastavile su pucati na palestinsko stanovništvo, posebno na one koji se približavaju žutoj liniji. Od proglašenja primirja, ubijeno je više od 500 Palestinaca, od kojih su četvrtina djeca.

Stav Komisije za ratne grobove Commonwealtha

Komisija za ratne grobove Commonwealtha (CWGC), koja je odgovorna za održavanje groblja u Gazi i sličnih širom svijeta, posljednji put se oglasila 11. decembra.

„Zbog sukoba, groblje je pretrpjelo značajna oštećenja nadgrobnih spomenika, memorijala, zidova, objekata za osoblje i skladišta“, saopćila je CWGC, navodeći štetu na memorijalu 54. (Istočnoanglijske) pješadijske divizije britanske vojske, kao i na indijskom UN memorijalu te hinduističkim, muslimanskim i turskim dijelovima groblja.

Satelitski snimci, međutim, pokazuju da je razaranje još veće. Ne postoji vidljiv trag parcele izvan glavnog groblja namijenjene kanadskim mirovnjacima UN-a. Unutar groblja potpuno su sravnjena dva dijela s grobovima više od 100 savezničkih vojnika poginulih u Drugom svjetskom ratu, većinom Australaca, uz nekoliko britanskih i poljskih vojnika.

Također su uništena četiri dijela s grobovima iz Prvog svjetskog rata, gotovo isključivo britanskih vojnika iz raznih regimenti širom Ujedinjenog Kraljevstva, poginulih tokom borbi za preuzimanje Palestine od Osmanskog carstva.

Historijska i emotivna vrijednost

Profesor Peter Stanley, vojni historičar sa Univerziteta NSW Canberra, rekao je za Guardian da Australci „nisu zaboravili“ službu svojih vojnika na Bliskom istoku.

„Groblje u Gazi je jednako vrijedno i brižno održavano kao bilo koje drugo na svijetu. U njegovo očuvanje uloženo je ogromno emotivno i simboličko značenje“, rekao je Stanley.

„Najvažnije je zaustaviti umiranje ljudi u Gazi i pomoći onima koji godinama pate i gladuju. Ali za Australce, ozbiljna posljedica ovog sukoba je skrnavljenje grobova njihovih vojnika.“

Lični gubitak

Jaradah, koji je 45 godina brinuo o groblju – 35 godina kao pomoćnik svom ocu Ibrahimu i potom 10 godina kao glavni čuvar – rekao je da je tu dužnost prenio na sina prije početka trenutnog sukoba.

„Groblje se smatralo jednim od najljepših arheoloških lokaliteta u Gazi. Imalo je raznovrsno i prelijepo drveće i služilo je kao javni prostor za stanovnike Pojasa Gaze“, rekao je.

„Osjećam tugu kao dijete koje je izgubilo majku. Bol i gorčina stežu mi srce zbog groblja, jednako duboko kao i bol zbog potpunog gubitka vlastitog doma.“

federalna.ba