Cazinska buna kroz arhive i fotografije: Otvorena izložba Arhiva Unsko-sanskog kantona

U cazinskom naselju Liskovac - žarištu odakle je 1950. godine krenula buna, danas je otvorena izložba „76 godina Cazinske bune – dokumenti, svjedočenja, fotografije“, posvećena jednom od najznačajnijih i najtragičnijih događaja iz poslijeratne historije Krajine, kojim se podsjeća na pobunu seljaka protiv tadašnje agrarne politike i represivnih mjera vlasti.

Postavka kroz arhivske dokumente, fotografije i svjedočenja donosi pregled uzroka, toka i posljedica Cazinske bune, ustanka koji je izbio prije 76 godina na području cazinske krajine.

Kao jedan od ključnih povoda za pobunu istaknuti su nepravedan i prisilan otkup poljoprivrednih proizvoda, te visoka opterećenja seljaka kroz sistem oporezivanja.

- Cazinska buna nije bila samo lokalni događaj, već snažan izraz nezadovoljstva tadašnjim društvenim i ekonomskim prilikama. Kroz ovu izložbu željeli smo dokumentima, fotografijama i svjedočenjima sačuvati sjećanje na ljude koji su zbog svog revolta platili visoku cijenu, ali i podsjetiti na važnost objektivnog sagledavanja historijskih događaja - kazala je direktorica Arhiva Unsko-sanskog kantona Rejhana Saračević.

Prema historijskim podacima predstavljenim na izložbi, u pobuni su učestvovali stanovnici dvadesetak sela sa područja cazinske i velikokladuške općine u Bosni i Hercegovini, kao i Slunja u susjednoj Hrvatskoj. Organizatori bune bili su Mile Devrnja, Ale Čović i Milan Božić, dok je u ustanku učestvovalo oko 720 ljudi.

Iako je tadašnja vlast Cazinsku bunu okarakterisala kao kontrarevolucionarno djelovanje, autori izložbe naglašavaju da je riječ o seljačkoj pobuni kojom su stanovnici pokušali iskazati nezadovoljstvo teškim ekonomskim i društvenim položajem.

Nakon gušenja bune uslijedili su sudski procesi i oštre kazne. Na smrt je osuđeno 16 učesnika, dok je 41 osoba dobila kaznu od po dvadeset godina zatvora. Ukupno je osuđeno 240 učesnika bune.

Posebno težak segment represije odnosio se na kolektivno kažnjavanje porodica učesnika bune. Oko 115 porodica, sa približno 777 članova, prisilno je iseljeno iz svojih domova, a najveći broj njih raseljen je na područje Srpca.

Izložba u Liskovcu organizovana je s ciljem očuvanja kulture sjećanja i podsjećanja na historijske okolnosti koje su obilježile život stanovništva ovog dijela Bosne i Hercegovine nakon Drugog svjetskog rata.

Fena/federalna.ba