Financial Times: Šef NATO-a razljutio Evropu podrškom Trumpovom ratu protiv Irana

Generalni sekretar NATO-a, Mark Rutte, izazvao je negodovanje u evropskim prijestolnicama nedvosmislenom podrškom ratu američkog predsjednika Donalda Trumpa protiv Irana. Kontinent se suočava s energetskim šokom izazvanim sukobom, što dodatno opterećuje transatlantski savez, piše danas Financial Times.

Sugestija Ruttea da bi se evropski saveznici mogli “okupiti” i odgovoriti na Trumpov poziv da rasporede pomorske snage u Hormuškom moreuzu razljutila je zvaničnike u nekoliko evropskih prijestolnica, produbljujući tenzije unutar NATO-a oko toga dokle ići u prilagođavanju svojoj najvećoj članici, rekli su diplomate FT-u.

Evropska nelagoda

"To nas stavlja u zaista nezgodan i neprijatan položaj. Želimo da pokažemo spremnost, ali također nismo u poziciji da se na bilo koji način uključimo u sukob," rekao je jedan evropski diplomata.

Nelagoda u mnogim prijestolnicama zbog sukoba, koji je izazvao haos širom Bliskog istoka i doveo do naglog rasta cijena nafte i gasa, oštro je u suprotnosti sa izjavama Ruttea, koji rutinski nastoji udovoljiti Trumpu kako bi zadržao SAD angažovanim u vojnom savezu.

Rutte brani odluku

"On to radi kako bi cijeli svijet bio siguran," rekao je Rutte o odluci predsjednika SAD-a da bombarduje Iran. "Sasvim je logično da evropske zemlje uzmu nekoliko sedmica da se usaglase," dodao je, povodom zahtjeva američkog lidera da se saveznici iz NATO-a pridruže armadi koja bi pratila brodove kroz Hormuz, koji je Iran blokirao.

Trump je kritikovao saveznike iz NATO-a jer nisu odmah odgovorili na njegov poziv, nazivajući ih "kukavicama" i upozoravajući da je NATO, bez SAD-a, "tigar od papira". Od povratka na funkciju prošle godine, američki predsjednik redovno testira transatlantsko jedinstvo po pitanjima trgovine, izdvajanja za odbranu, pa čak i prijetnjama invazijom na Grenland.

EU odbija američki poziv

Zemlje Unije, od kojih su sve osim tri članice NATO-a, prošle sedmice zajednički su odbile Trumpov poziv u vezi s Hormuškim moreuzom. "Ovo nije naš rat," rekla je šefica diplomatije EU Kaja Kallas, što su ponovili i ministri iz Njemačke, Italije i Španije.

Trojica evropskih diplomata iz država članica NATO-a izjavila su da su zabrinuti zbog razmimoilaženja između izjava Ruttea i većine evropskih prijestolnica. Iako ne vide razlog da direktno kritikuju Trumpa, takođe se ne slažu s podrškom njegovoj odluci o ratu.

"Ovaj rat je, štaviše politički katastrofalna greška za one koji su u njega uključeni," izjavio je u utorak njemački predsjednik Frank-Walter Steinmeier. "I to je ono što me najviše frustrira: rat koji se zaista mogao izbjeći, nepotreban rat," dodao je.

Francuska upozorava na rizike

Načelnik Generalštaba Francuske, Fabien Mandon, rekao je u utorak da SAD "postaju sve nepredvidljivije i da se čak ni ne trude da obavijeste kada odluče pokrenuti vojne operacije".

"To utječe na našu sigurnost. To utječe na naše interese," dodao je Mandon.

FT prenosi i izjavu jednog zvaničnika NATO-a da Alijansa "nije uključena u rat u Iranu, ali pažljivo prati situaciju kako bi zaštitila saveznike". "Generalni sekretar je u stalnom kontaktu s liderima saveznika širom alijanse," dodao je taj izvor.

Evropa planira eventualnu akciju

Neke evropske prijestolnice, predvođene Parizom, signalizirale su spremnost da se eventualno uključe u pomorske patrole u moreuzu nakon završetka rata, kako bi zaštitile oko petine ukupnih globalnih isporuka nafte i gasa koje prolaze kroz ključni plovni put.

Istovremeno, neki evropski zvaničnici privatno dovode u pitanje ocjenu "sukob nije naš rat", s obzirom na ogroman uticaj na cijene nafte i gasa, čime se povećavaju troškovi za domaćinstva i kompanije širom Evrope.

"Posljedice su naše, dakle i sukob je naš," rekao je jedan zvaničnik, dodajući da su brojne prijestolnice u kontaktu sa zemljama Bliskog istoka pogođenim ratom kako bi se pronašlo diplomatsko rješenje.

Tenzije oko sukoba i Trumpovog stava poklapaju se s dolaskom američkog državnog sekretara Marca Rubija u Francusku u petak na razgovore sa kolegama iz G7 "o zajedničkim sigurnosnim zabrinutostima i mogućnostima za saradnju", saopćio je State Department.

federalna.ba/Beta