Demograf upozorava: Republika Srpska za godinu izgubila više od 15.000 stanovnika

Republika Srpska je krajem 2025. godine, prema procjenama zasnovanim na baznoj demografskoj jednačini, imala oko 980.000 stanovnika, što je za 15.079 manje nego godinu ranije, upozorio je profesor demografije Stevo Pašalić.

Istakao je da se istovremeno nastavlja izražen trend iseljavanja, navodeći da Republiku Srpsku godišnje napusti oko 10.000 ljudi, dok ne postoje pouzdani podaci o broju doseljenih.

Nizak natalitet i starenje stanovništva

Pašalić je upozorio da dodatni problem predstavlja niska stopa ukupnog fertiliteta, koja iznosi oko 1,51, naglašavajući da za prostu reprodukciju stanovništva ne bi bila dovoljna ni stopa od 2,1, već oko 2,7, odnosno gotovo 20.000 rođenih godišnje.

Objasnio je da na pad nataliteta utiču emigracija, povećani mortalitet i takozvani "tempo efekat", odnosno sve kasnije rađanje prvog djeteta.

Prema njegovim riječima, žene u Republici Srpskoj prvo dijete danas rađaju u prosjeku sa gotovo 29 godina, dok prosječna starost pri porodu iznosi 33,8 godina, što otežava ostvarivanje planova o većem broju djece.

Dodatni izazov predstavlja starenje stanovništva, s obzirom na to da oko 22 posto stanovnika ima 65 ili više godina.

Nedostatak kvalifikovane radne snage

Govoreći o tržištu rada, Pašalić je naveo da se nedostatak radnika djelimično nadoknađuje zapošljavanjem stranih državljana, ali da je riječ uglavnom o nekvalifikovanoj radnoj snazi.

Naglasio je da su Republici Srpskoj potrebni visokoobrazovani kadrovi koji mogu odgovoriti zahtjevima novih tehnologija, digitalizacije i industrije 5.0.

Velike regionalne razlike

Pašalić je upozorio da je najveći dio stanovništva koncentrisan u nekoliko većih gradova, dok postoje stotine naselja sa manje od 100 stanovnika, kao i područja koja ostaju gotovo potpuno prazna.

Kao jedno od mogućih rješenja predložio je policentrični razvoj, odnosno ravnomjeran razvoj više međusobno povezanih urbanih centara.

Podsjetio je i na model nodalno-funkcionalnih regija profesora Rajka Gnjate, prema kojem Republika Srpska obuhvata četiri razvojne cjeline – banjalučku, bijeljinsko-dobojsku, istočnosarajevsko-zvorničku i trebinjsko-fočansku.

Iseljavanje najveći demografski gubitak

Pašalić je ukazao i na potrebu većeg uključivanja dijaspore u razvoj Republike Srpske, podsjetivši da ranije inicijative usmjerene na demografsku revitalizaciju nisu izazvale značajniji interes.

Iako je Republika Srpska u periodu od 2014. do 2025. godine ostvarila pozitivan unutrašnji migracioni saldo od 3.740 stanovnika u odnosu na Federaciju BiH i Brčko distrikt, podaci Eurostata i statistika zemalja u koje stanovništvo najčešće odlazi pokazuju da je u istom periodu prosječno oko 10.000 ljudi godišnje emigriralo u inostranstvo.

To znači da je Republika Srpska u posljednjih 12 godina, samo po osnovu iseljavanja, izgubila približno 120.000 stanovnika, što Pašalić ocjenjuje najvećim demografskim gubitkom ovog entiteta.

federalna.ba/Fena

Federalna.ba dostupna je i kao mobilna aplikacija. Preuzmite je na Google Playu i App Storeu.